Rubio's dreigement om "Chiang los te laten" ontploft online: Van Koude Oorlogsjargon tot paniek over Derde Wereldoorlog

Het Midden-Oosten staat al vijf dagen in brand. Wat begon als een militaire krachtmeting tussen Iran en de VS, heeft met een uit de jaren '50 stammende politieke codetaal een absurde en gevaarlijke wending genomen. De uitspraak van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio – "we gaan Chiang unleaschen" – zorgde niet alleen wereldwijd voor oververhitte zoekmachines, maar sleurde een potentieel conflict dat de Derde Wereldoorlog kan ontketenen ook nog eens terug naar de Taiwanstraat van de Koude Oorlog.

"Unleash Chiang": Een sprong van 70 jaar door de tijd

Laat Iran even voor wat het is; de eerste reactie van velen zal zijn: wat heeft "Chiang Kai-shek" in vredesnaam met het Midden-Oosten te maken? Als iemand die de overdracht van Hongkong en het einde van de Koude Oorlog heeft meegemaakt, schoot mijn koffie bijna door mijn neus. Deze kreet was voor het laatst "populair" in 1953, toen de Amerikaanse president Eisenhower aantrad. Destijds, om het net in de Koreaanse oorlog voet aan de grond krijgende China te intimideren, gaf hij de Zevende Vloot opdracht de "neutralisatie van de Straat van Taiwan" op te heffen. Dit hield in dat de naar Taiwan uitgeweken nationalistische regering vrij spel kreeg om het vasteland te bestoken. De boodschap was: laat Chiang erop los om de communisten een lesje te leren.

En nu, 72 jaar later, wordt dit historisch artefact door Rubio uit het museum gehaald en ingezet als "geheim wapen" tegen Iran. Die tijdsprong is even absurd alsof iemand met een bronzen zwaard ten strijde trekt in een modern conflict. Maar Rubio is niet achterlijk; achter zijn uitspraak schuilt een bepaalde "politieke code".

Rubio's "Zwaard van Chiang": Een inside joke binnen de Republikeinse partij?

Volgens mijn ingewijden in Washington doet er binnen de Amerikaanse conservatieve kringen een nog vreemdere versie van dit verhaal de ronde. Naar verluidt gebruikte George H.W. Bush de kreet "Unleash Chiang" destijds om de onverbeterlijke anticommunisten in zijn partij te bespotten; hij vond hun ideeën wereldvreemd. Zijn zoon Jeb Bush bleek echter niet ontvankelijk voor vaders humor en verbeeldde zich "Chiang" als een "mystieke krijger" die de conservatieve waarden belichaamde. In 2006 schonk Jeb Bush het "Zwaard van Chiang" (Sword of Chang) aan zijn politieke pupil, de huidige minister Rubio, als symbool voor het ontketenen van de innerlijke "conservatieve strijder".

Dus wanneer Rubio "Unleash Chiang" roept, doemt voor zijn geestesoog misschien niet het standbeeld in Yangmingshan in Taipei op, maar een icoon van een krijger uit het spel Age of Empires. Deze volkomen uit hun verband gerukte, cross-culturele en cross-historische verwijzingen worden tegenwoordig dus als retoriek voor het voeren van oorlog gebruikt. Ongelooflijk, toch?

De Israëlische factor: Wie wordt er nu echt "geleashed"?

Natuurlijk is oorlog geen spelletje en de rondvliegende raketten zijn geen "zwaardslagen van mystieke krijgers". Laten we terugkeren naar de realistische geopolitiek. Waarom haalde Rubio deze obscure inside joke eigenlijk aan? Waarschijnlijk om een veel neteliger kwestie te verdoezelen: wordt deze oorlog gevoerd voor de VS of voor Israël?

Rubio's uitspraken van vorige week waren behoorlijk schokkend. Hij zei dat de VS Iran "preventief" moest aanvallen omdat "we weten dat Israël op het punt staat actie te ondernemen, en die actie onvermijdelijk zal leiden tot Iraanse vergelding tegen Amerikaanse troepen." Met andere woorden, de logica in Washington is: omdat het kind (Israël) ruzie gaat zoeken, en om te voorkomen dat de vader (de VS) daarna nog harder teruggeslagen wordt, geeft de vader de buurman (Iran) maar vast een dreun. Deze wonderlijke logica – "omdat het kind stout is, slaat de vader de pestkop van de overkant in elkaar" – deed zelfs de Amerikaanse liberalen en rechtse "MAGA"-aanhangers hun ogen uitpullen. Senator Sanders verwoordde het kort maar krachtig: "Netanyahu wil oorlog met Iran, en Trump geeft het hem op een presenteerblaadje."

De essentie van "Chiang ten tonele laten verschijnen" is het "lossen van de hond". Maar de vraag is vandaag de dag: zijn de VS degene die de hond lossen, of zijn ze zelf de hond van Israël geworden? Deze vraag is, vergeleken met historische ruzies over wie tegen wie vocht, veel relevanter om over na te denken.

ACT UP en vredesstemmen: Herhaalt de geschiedenis zich?

Interessant genoeg steeg, tegelijk met de populariteit van "unleash chiang", ook het aantal zoekopdrachten naar "ACT UP Oral History Project" online. Dit project documenteert hoe ACT UP (AIDS Coalition to Unleash Power) in de jaren '80 met directe acties de overheid dwong de aidscrisis serieus te nemen. Waarom zochten mensen dit? Omdat ze op sociale media zagen dat een nieuwe generatie vredes- en burgerrechtenactivisten precies deze tactiek van "de overheid bestoken" van ACT UP gebruiken. Ze blokkeren wegen door het hele land en verstoren aandeelhoudersvergaderingen van defensiebedrijven om te protesteren tegen het pompen van belastinggeld in de bodemloze put van het Midden-Oosten.

Van de anticommunistische kruistocht tot aids-actiegroepen en de huidige anti-oorlogsbeweging: het woord "unleash" lijkt altijd samen te gaan met de verdeeldheid en onrust in de Amerikaanse samenleving.

Paniek over de Derde Wereldoorlog: Bangmakerij of onweer in de lucht?

Tot slot terug naar de vraag die iedereen bezighoudt: wat betekent die eindeloos lange zoekterm "Unleash Chiang Kai-shek Now to Prevent World War III" eigenlijk? Oppervlakkig gezien lijkt het te gaan om "laat Chiang Kai-shek nu los om de Derde Wereldoorlog te voorkomen", maar iedereen met een beetje verstand ziet dit als wanhopige, zwarte humor. In het nucleaire tijdperk, waarin grootmachten elkaar via proxies tot het uiterste drijven, kan elk vonkje een wereldwijd conflict doen ontploffen. Zeker nu zelfs traditionele Amerikaanse bondgenoten als Canada, Frankrijk en Spanje openlijk de militaire acties van de VS en Israël veroordelen als "schending van het internationaal recht". Dergelijke breuken zijn in het verleden vaak een opmaat geweest voor grote oorlogen.

Wat we nu zien, is niet zomaar een oorlog in het Midden-Oosten, maar het begin van de definitieve ontmanteling van de door de VS gedomineerde naoorlogse wereldorde. Rusland, China en zelfs een reeks Golfstaten zetten zich steeds meer af tegen de VS. Wanneer het spook van "Chiang Kai-shek" uit de Koude Oorlog wordt opgeroepen, betekent dat dat de VS door hun inspiratie heen zijn en oude, decennia-oude bezweringen uit de kast moeten halen om moed te putten.

Voor ons is de belangrijkste zakelijke les uit deze chaos:

• Defensie-aandelen doen het altijd goed: Hoe belachelijk de oorlogsreden ook is, aandeelhouders van Lockheed Martin en Raytheon blijven lachen naar de bank.
• Nieuwe breuken in energie en toeleveringsketens: Vechten in het Midden-Oosten betekent hogere olieprijzen en vrachtkosten; wereldwijde inflatie is nog lang niet voorbij.
• Risicomijding overheerst de markt: Kapitaal vlucht naar de dollar, goud, of zelfs bitcoin. Aziatische aandelenmarkten zullen op korte termijn flink door elkaar worden geschud door deze "zwarte zwaan".

Een aftandse politieke kreet heeft niet alleen een gat geslagen in Iraanse nucleaire faciliteiten, maar ook de laatste illusie van beleggers over een vredesdividend aan diggelen geschoten. Voordat die "mystieke krijger" daadwerkelijk ten tonele verschijnt, kunnen we ons maar beter beraden of onze portefeuille bestand is tegen de storm van een Derde Wereldoorlog.