Afghanistan: hoop na jaren van beproeving – de trots van sport en vlag

Telkens als er nieuws uit Kaboel komt, voel ik hoe de sfeer in het land langzaam maar zeker verandert. De herinneringen aan chaos zijn nog vers, maar overal in de stad komen jongeren samen, volledig opgaand in de sport. Vooral cricket en voetbal vallen op. In dit land is dat niet zomaar vermaak. De spelers op het veld vormen voor een volk dat een geschiedenis van verdeeldheid en ontberingen heeft doorstaan, op dit moment een laatste bolwerk dat laat zien: “Wij zijn één”.

Op het veld zijn we allemaal gelijk

“Die dag had niemand in het stadion woorden nodig.” Dat zei een kennis van mij die al jaren bij het cricket in Kaboel betrokken is. Met “die dag” bedoelt hij het moment waarop het Afghaanse nationale team in een internationale wedstrijd een historische comeback maakte en won. Vooral de opmars van het Afghaanse cricketteam is een bron van trots voor iedereen in het land. Jongens die opgroeiden in vluchtelingenkampen spelen nu in de beste competities ter wereld. Dat feit alleen al stuurt jongeren de stille boodschap: “Ook voor mij is er een weg vooruit.” Tijdens de kwalificatiewedstrijden voor de Azië Cup dit jaar zorgde hun strijdlustige spel voor ongekend enthousiasme.

Ook de reis van het Afghaanse voetbalelftal is indrukwekkend. Het krijgt misschien niet zoveel aandacht als cricket, maar het aantal trouwe supporters dat de stadions bezoekt, groeit elk jaar. Voor de wedstrijd, wanneer de spelers hun hand op het embleem op hun borst leggen en het volkslied zingen, is er geen onderscheid tussen Pashtun, Tadzjieken of Hazara. Dan zijn er alleen 22 spelers en tienduizenden toeschouwers die samen één “Afghaan” zijn. In een land dat door burgeroorlogen keer op keer verscheurd is, heeft dat gezicht een bijna gebedsachtige kracht.

Vlag en taal, onwrikbare kern

De Afghaanse vlag prijkt op de borst van de spelers. Drie kleuren – zwart, rood en groen – met het nationale embleem in het midden. Telkens wanneer deze vlag wordt gehesen, denk ik aan de betekenis ervan. Het is geen symbool van macht, maar van de “trots” die de mensen door talloze staatsgrepen heen hebben weten te behouden. Op straat in Kaboel zie ik jonge mensen met sjaals in de kleuren van de vlag. Voor hen is dat geen modeaccessoire, maar een bewuste keuze voor hun eigen roots.

De andere pijler die hun identiteit ondersteunt, is taal. Perzisch (in Afghanistan), lokaal Dari genoemd, is een van de officiële talen en gaat verder dan alleen een communicatiemiddel. In een land waar gedichten van Rumi dagelijks worden gedeeld, geven de zachte ritmes en diepe metaforen van het Perzisch vorm aan de gevoelswereld van de mensen. Het taalbeleid onder de interim-regering is nog steeds onzeker, maar de meer dan duizend jaar oude cultuur die door deze taal is gevormd, kan door geen enkel regime worden uitgewist.

• Cricket: Spelers die in het buitenland actief zijn, keren terug voor de nationale competitie en zetten zich in voor de opleiding van jong talent.
• Voetbal: Achter de schermen wordt, zowel binnen als buiten het land, rustig gewerkt aan de heropbouw van het vrouwenvoetbal.
• Vlag: De regels voor het hijsen op officiële locaties zijn streng, maar onder de bevolking wordt de vlag steeds vaker gebruikt als middel voor zelfexpressie.
• Taal: Literatuur en muziek uit de Perzischtalige wereld worden onder jongeren een nieuw gedeeld erfgoed dat grenzen overstijgt.

De toekomst van hen die in het ‘nu’ leven

De humanitaire crisis in Afghanistan is nog steeds nijpend, nu de internationale steun blijft afnemen. Toch blijven de mensen overeind, vasthoudend aan een vorm van “trots” die losstaat van de politiek: in sport en cultuur. De menigten die juichen bij cricket, het stadion dat uit zijn voegen barst bij een voetbaldoelpunt, de jongeren die op straat Perzische poëzie voordragen. Dit is geen “realiteitsontvluchting”. Voor hen is het juist de meest reële kracht om te kunnen blijven overleven.

De lucht boven Kaboel is eindeloos wijd. Onder die lucht jagen mensen vandaag weer met de kleuren van hun vlag op hun borst, in hun moedertaal, achter een bal aan. De periode van chaos zal waarschijnlijk nog even aanhouden. Toch blijven zij hier onvermoeibaar werken aan ‘iets’ dat ze aan de volgende generatie kunnen doorgeven.