Nicola Willis: De ‘Madame Nee’ van de Nieuw-Zeelandse politiek over peilingen, druk en de weg naar de verkiezingen

Je kent haar waarschijnlijk als de vrouw achter het spreekgestoelte, degene die het slechte nieuws brengt met een stalen blik en een perfect geföhnde bob. De 'Madame Nee' van het parlement, die haar collega's in de ogen moet kijken en vertellen dat hun briljante, stemmentrekkende idee gewoon niet in de begroting past. Maar tijdens een rustige Coca-Cola Zero in een schemerige kroeg in het parlementsgebouw, omringd door het geroezemoes van de laatste bezoekers van de maand, is Nicola Willis heel iemand anders. Ze is grappig, zelfspot is haar niet vreemd en verfrissend echt. We zijn hier voor een openhartig gesprek onder het genot van een drankje, en in het komende uur glijdt het masker van de minister van Financiën net genoeg af om je eraan te herinneren dat er ook een mens onder zit.

De peiling als oplawaai en de politieke realiteit

Het was een genadeloze week om 'blauw' te zijn. De laatste politieke peiling viel op vrijdag en was somber leesvoer op de kantoren van de National Party: de partij zakte naar 28,4%, terwijl Labour steeg naar 34,4%. Voor een regering halverwege haar eerste termijn zijn dat pijnlijke cijfers. Ze doen nog meer pijn als je de plaatsvervangend leider én de minister van Financiën bent, en er in commentaren voorzichtig aan je politieke doodskist wordt getimmerd, met de vraag of je een instorting van de partijstem zou overleven. Toen haar vrijdag naar de uitslag werd gevraagd, draaide Willis er niet omheen. Ze bazelde niet. Ze keek de camera recht aan en zei dat het "geen goed cijfer" was en dat het, als dit op verkiezingsdag zou worden herhaald, "een onaanvaardbaar resultaat" zou zijn.

In de pub vraag ik haar of dat een moment van onbewaakte eerlijkheid was of een berekend politiek risico. Ze glimlacht even. "Ik denk dat ik gewoon de waarheid vertelde," zegt ze. "De premier en ik, en het hele National-team, we willen dat onze steun veel hoger is dan dat. We geloven oprecht dat Nieuw-Zeeland de huidige regering nodig heeft, en een verandering nu zou een ramp zijn voor het herstel dat we proberen te verankeren." Het is een zin die ze zondagochtend in de talkshows herhaalde, maar hier, ver weg van de camera's, klinkt het anders. Het klinkt minder als een standpunt en meer als een oprechte angst.

De economie, de oorlog en de 'groene scheuten'

De peilingen zijn natuurlijk een symptoom, en de ziekte is de economie. Twee jaar lang is Willis de architect geweest van een herstelplan dat is gebaseerd op strikte begrotingsdiscipline, belastingverlagingen gefinancierd door bezuinigingen, en de overtuiging dat als je de overheid uithongert, de private sector zal floreren. Vanmorgen, in een verklaring die de nieuwscyclus van maandag zal domineren, verklaarde ze dat de economie officieel de verwachtingen overtreft. Insiders van de regering suggereren dat de voorlopige prognoses voor de begroting er "zeer positief" uitzien, wijzend op een krachtige mix van lagere rentetarieven, recordhoge exportprijzen en een opleving van het toerisme.

Ze ratelt de statistieken af als een trotse ouder: groei van 1,7% voor het laatste kalenderjaar, met prognoses van 3% groei in de komende twee boekjaren. Maar ze is zich ook terdege bewust van de kloof tussen de spreadsheets in Wellington en de keukentafels in Auckland. "Ik besef altijd dat mensen afstand zien tussen henzelf, hun gezin, hun struggles, en die persoon daarboven met die baan die 'minister' heet," geeft ze toe, terwijl ze aan haar drankje nipt. "Ze denken: 'de prijs van melk is gestegen, ik maak me zorgen over mijn elektriciteitsrekening... hoe help jij mij daarbij?' Er is altijd een disconnect."

Die disconnect staat op het punt ingewikkelder te worden. De oorlog in het Midden-Oosten woedt voort en de Straat van Hormuz – een kleine maar vitale slagader voor de wereldwijde energievoorziening – is feitelijk gesloten voor zaken. Willis krijgt nu dagelijks briefings van economisch adviseurs. Hoewel ze er snel bij is te zeggen dat niemand een glazen bol heeft, zijn de cijfers ontnuchterend. Modellen van de banksector suggereren een piek van nog eens US$ 25 per vat als de zaken escaleren, wat een gat zou slaan in de inflatiedoelstelling en de prijzen van alles met ongeveer 1% zou doen stijgen.

"Markten weten nog niet hoe lang dit conflict zal duren," zegt ze voorzichtig. "Niemand van ons weet dat. Het beste scenario voor ons allen is dat het conflict eindigt. Dit is een conflict dat mensen diep raakt, en het heeft de potentie om onze economie diep te raken." Voorlopig blijft de operationele toeslag van $ 2,4 miljard voor de Begroting van 2026 gehandhaafd, maar je krijgt het gevoel dat dat met potlood is geschreven, niet met inkt.

Moeder, meme en minister

Dus hoe combineert een vrouw met vier kinderen – van 15, 13, 12 en 10 – de druk van een mogelijke verkiezingsnederlaag, een wereldwijde olieschok en de meedogenloze mallemolen van het parlement? "Het eerlijke antwoord is dat mijn hobby's zijn: minister van Financiën zijn, moeder van vier zijn, en proberen het allemaal bij elkaar te houden," lacht ze. Het is een zeldzaam moment van kwetsbaarheid. Ze praat over het schuldgevoel van de vroege ochtenden en late nachten, de "oprechte afweging" om het avondeten te missen, en het ietwat ongemakkelijke gesprek dat je met je tieners voert wanneer ze hun eerste smartphones krijgen en ontdekken dat je op Instagram in een meme bent veranderd.

Haar man is nu de primaire verzorger, een omkering van rollen die voor hen werkt, maar het is een wereld van verschil met de tijd dat zij op de universiteit zat, kettingroken op huisfeesten en naar Blink-182 luisterde. Tegenwoordig, als ze heel veel geluk heeft, betekent vrije tijd een uitstapje naar Riversdale Beach in de Wairarapa. "Er is een groep ouders die vaak samenkomt op het strand, en dan halen we een Pals of een biertje... niemand hoeft ergens heen, iedereen heeft een hele relaxte dag in de zon gehad, de kinderen zijn blij, we hebben een zak chips," schetst ze een beeld dat lichtjaren verwijderd klinkt van de urgentie van de 9e verdieping. "Dat is voor mij het perfecte scenario voor een drankje."

De strijd die voor ons ligt

Nu de verkiezingen nog maar maanden weg zijn, trekt Willis de campagne in. Ze is bevestigd als enkel kandidaat op de lijst, wat betekent dat haar zetel in het parlement volledig afhankelijk is van de partijstem. Het is een weddenschap op het team, niet op het eigen kiesdistrict. Het is high stakes, en dat weet ze. Als National stagneert in de hoge 20 of lage 30, kunnen hooggeplaatste lijst-Kamerleden buiten de boot vallen. Het is de harde wiskunde van het gemengde kiesstelsel, en het betekent dat ze de komende acht maanden elke dag de Nieuw-Zeelanders moet overtuigen dat de pijn van de afgelopen twee jaar de moeite waard is geweest.

Wat houdt haar op de been? Verrassend genoeg is het de strijd. De voormalig voorzitter van het debatgenootschap houdt nog steeds van een goed argument, zelfs als het met haar coalitiepartners is. "Soms denk ik dat ik graag de regeringshoed af zou zetten en een goed debat zou voeren met David Seymour en Winston Peters over de dingen waar we het over oneens zijn," grijnst ze.

Terwijl we de opnameapparatuur inpakken, checkt ze haar telefoon. De volgende vergadering wacht. Het masker glijdt weer in positie. Maar even, in de donkere kroeg, liet ze ons achter met dit:

"Mijn vrienden houden van me en zien me als een vriendelijk, gepassioneerd persoon. Op een dag waarop er gemene dingen over me zijn gezegd, herinnert het me eraan dat de mensen die me echt kennen, van me houden." In een stad die draait op peilingen en perceptie, is dat misschien wel de enige peiling die ertoe doet.

Wat staat er op het spel voor Willis?

• De Begroting: Verwacht in mei. Bevat deze de bankenheffing waar sommigen om vragen, of houdt ze vast aan de belastingplannen?
• Het Beleid: Kan ze haar handelsmerk "Investeringsimpuls" beschermen tegen afschaffing als Labour aan de macht komt?
• De Zetel: Als enkel lijst-Kamerlid hangt haar toekomst volledig af van het verhogen van die partijstem van 28,4%.