Nieuwe onthulling van Natuurmonumenten: Bestrijdingsmiddelen in alledaags voedsel – "Zorgwekkend"

Heb je wel eens stilgestaan bij de schappen met verse aardbeien of een zak appels en je afgevraagd wat er eigenlijk op het oppervlak zit? Ik bedoel dan niet alleen vuil, maar die onzichtbare resten van bestrijdingsmiddelen waar niemand over praat bij de koffieautomaat. Vorige week viel er een interne notitie van Natuurmonumenten op mijn bureau waarvan ik moest schrikken. Een collega die zich in de stad met milieuvezaken bezighoudt, had een nieuw onderzoek naar alledaagse boodschappen ingezien en de resultaten zijn op z'n minst verontrustend. Het gaat om stoffen die niet alleen het milieu beïnvloeden, maar ook onze gezondheid – en vooral de bijenpopulaties waar we volledig van afhankelijk zijn.

Dodelijke bijencocktail in de groentafdeling

In het recente rapport dat intern circuleert bij Natuurmonumenten zijn zo'n dertig voedingsmiddelen geanalyseerd – van Nederlandse appels tot geïmporteerde druiven en kant-en-klare smoothies. In bijna de helft van de monsters werden resten van minstens één soort bestrijdingsmiddel gevonden. Maar wat mij echt deed opschrikken, waren de vondsten van neonicotinoïden, een groep insecticiden die berucht staat om dodelijk te zijn voor bijen. Deze stoffen zijn sinds jaren verboden binnen de EU, maar duiken toch op in producten van buiten de unie. En er zijn maar heel kleine hoeveelheden voor nodig om bijen te desoriënteren en hele bijenvolken uit te roeien. Als voormalig hobbytuinier in de regio Amsterdam draait je maag ervan om.

Alledaagse producten waarin de middelen werden aangetroffen

• Vers fruit – vooral geïmporteerde aardbeien en frambozen bevatten meerdere verschillende pesticiden.
• Steenvruchten – perziken en nectarines van buiten de EU voerden de lijst aan.
• Bladgroenten – in slamelanges en spinazie werden resten van schimmelbestrijders gevonden die ervan verdacht worden hormoonverstorend te werken.

Het is niet de eerste keer dat we zulke cijfers zien, maar het is de eerste keer in lange tijd dat Natuurmonumenten regio Amsterdam deze kwestie zo duidelijk onder de aandacht brengt in een eigen campagne. Ze wijzen erop dat wij als stedelingen vaak een vertekend beeld hebben dat het eten in onze supermarkten schoner is dan het in werkelijkheid is. Integendeel, het onderzoek toont aan dat het eerder een loterij is – je weet nooit wat je in huis haalt.

Waarom jij je er druk om zou moeten maken – ook al ben je geen imker

Je denkt al snel: "Ik eet niet zoveel geïmporteerd fruit, het zal wel meevallen." Maar deze stoffen verspreiden zich verder in de natuur en tasten alle bestuivers aan, wat uiteindelijk onze hele voedselproductie bedreigt. Zonder bijen en hommels geen appels, geen komkommers en geen koolzaadolie. Onze natuur, het ledenmagazine van de vereniging, schreef een tijdje geleden een uitstekend artikel over hoe ons Nederlandse cultuurlandschap steeds sterieler aan het worden is door de chemicaliën die onder andere via geïmporteerd fruit weglekken – via de compost, via het afvalwater, ja zelfs via onze eigen kleding. Dat zet de zaak echt in perspectief.

Tegelijkertijd is het makkelijk om je als consument machteloos te voelen. Moet je dan maar helemaal stoppen met druiven kopen? Eén van de experts van Natuurmonumenten met wie ik vorige week sprak, zei ongeveer dit: "Kies voor Nederlands wanneer het kan, en vooral – kies voor biologisch. Al kost het een paar centen extra, je vermindert de vraag naar deze giffen." En dat is waar – elke keer dat we een EKO-product uit het schap pakken, geven we een signaal af dat helemaal teruggaat naar de teler.

Wat gebeurt er nu?

Het rapport heeft al effect gehad in verschillende gemeenten in de regio. In Amsterdam wordt nu gediscussieerd over strengere richtlijnen voor de publieke catering – dus het eten dat op kinderdagverblijven en in verzorgingstehuizen wordt geserveerd. Natuurmonumenten regio Amsterdam dringt erop aan om alle voedingsmiddelen die de gevaarlijkste bestrijdingsmiddelen bevatten uit te faseren, ook al komen ze van buiten de EU. Het is een lastige strijd gezien de EU-regels voor vrije handel, maar iemand moet het gesprek toch beginnen.

Zelf ga ik in ieder geval mijn eigen boodschappenlijstje onder de loep nemen. En de volgende keer dat iemand een zak goedkope druiven uit een ver land aanbiedt, zeg ik misschien wel vriendelijk nee en vraag ik om een Nederlandse wortel in plaats daarvan.