Morten Messerschmidt zet de deur op een kier: 'Ik breng rechtse regering ten val als zij niets doen aan moslimimmigratie'

Het heeft iets verfrissend ouderwets. Te midden van een verkiezingscampagne, waar iedereen in vage termen spreekt en deuren op een kier laat, gooit Morten Messerschmidt de zijne met een klap dicht. Met een knal die tot in het kantoor van Troels Lund Poulsen te horen is.

Terwijl de kandidaat-premiers van Venstre en Liberal Alliance een verbeten strijd voeren om als meest staatsmanachtige over te komen, heeft de leider van de Deense Volkspartij iets gedaan wat weinigen vandaag de dag durven: hij heeft een ultimatum gesteld. Niet zo'n "we gaan de onderhandelingen in met een duidelijke prioriteit"-achtig iets. Een echt ultimatum. Eentje waarin hij belooft de hele boel te laten vallen als hij niet zijn zin krijgt.

Een eis die de gemoederen bezighoudt

De eis is even duidelijk als de man zelf: Er moeten meer moslimimmigranten Denemarken verlaten dan dat er binnenkomen. Dus een netto-uitstroom. En dat is niet zomaar een wens, het is een absolute voorwaarde om ook maar een rechtse premier te steunen.

Zelfs de anders zo relaxte Alex Vanopslagh van Liberal Alliance trok hierbij zijn wenkbrauwen op. Want hoewel LA het vreemdelingenbeleid best wil verscherpen, zijn er grenzen. "Ik heb niet de wens dat mensen Denemarken moeten verlaten, alleen omdat ze moslim zijn," klonk het droogjes uit de mond van Vanopslagh, die er tegelijkertijd aan herinnerde dat we hier godsdienstvrijheid hebben - en dat er veel moslims werken in de ouderenzorg, die we niet zomaar kunnen missen.

Maar Messerschmidt blijft ijskoud in zijn antwoorden. Voor hem gaat het om iets fundamentelers. "Mensen met een diepgewortelde islamitische overtuiging, die vinden dat homo's gestenigd moeten worden, horen hier niet thuis, ongeacht hoeveel ze werken," zei hij in het weekend en benadrukte dat werk geen vrijbrief is.

Troels Lund's hoofdpijn

Voor Troels Lund Poulsen van Venstre had de timing niet slechter kunnen zijn. Hij probeert juist het rechtse blok te verenigen rond een project dat eensgezind en regeringsgeschikt overkomt - en dan komt DF en trekt het kleed weg met een eis die de partijen verdeelt. Toen de pers probeerde een reactie te krijgen van de V-voorzitter, wilde hij helemaal niet voor de camera verschijnen. In plaats daarvan stuurde hij Morten Dahlin eropuit. En die moest uiteraard niets hebben van ultimatums.

Het probleem voor Troels Lund is tweeledig. Ten eerste jaagt zo'n eis de meer gematigde kiezers weg. Ten tweede riskeert hij na de verkiezingen met een zetelaantal te zitten dat hem volledig afhankelijk maakt van DF - en dus van de grillen van Messerschmidt. Dat is precies de nachtmerrie die de dagen van het oude VLAK-kabinet Venstre hadden moeten leren vrezen.

Waarom doet hij dit?

Als je het de oude adviseurs op Christiansborg vraagt, zit er methodes in de waanzin. Morten Messerschmidt speelt een hoog spel om het aantal stemmen te maximaliseren. De Deense Volkspartij was nog niet zo lang geleden verwikkeld in een ware overlevingsstrijd. Die strijd is gewonnen, maar om weer een zware speler te worden, moet de partij zich profileren.

• Hij wil zich profileren: In een verkiezing waar economie en welvaart de boventoon voeren, moet het immigratiebeleid in keiharde beelden worden gesneden om door te dringen.
• Hij leert van de geschiedenis: DF zat zelf van 2015 tot 2019 als grootste burgerlijke partij zonder in de regering te komen. Die fout wil hij niet herhalen.
• Hij gaat voor invloed: Ofwel krijgt hij zijn zin en kan hij van binnenuit de agenda bepalen. Ofwel staat hij te boek als de principiële strijder die geen compromissen sloot. Het is voor hem een win-winsituatie.

En dan is er nog de kwestie Groenland. Nog geen jaar geleden probeerde Messerschmidt voet aan de grond te krijgen bij Donald Trump in Mar-a-Lago om juist over het Noordpoolgebied te praten. Toen moesten we een "volwassen gesprek" voeren met de Amerikanen. Nu de dreigementen directer zijn geworden, is de toon volledig anders. Hij heeft geleerd dat je niet onderhandelt met een man die dreigt met militair geweld. Dat getuigt van een politicus die van koers kan veranderen als de realiteit verandert.

De rechtszaak tegen Lidegaard broeit op de achtergrond

Terwijl de verkiezingscampagne in volle gang is, wacht er ook een rechtszaak in de zomer. Morten Messerschmidt heeft de Radicaal-Liberale Martin Lidegaard gedagvaard wegens smaad. Lidegaard zei tijdens een debat dat Messerschmidts terugkeerbeleid mensen op hun huidskleur beoordeelt. Dat vindt de DF-leider een eerroof.

De zaak dient op 18 augustus en het toont aan dat er persoonlijke wrok in het spel is. Messerschmidt heeft eerder gezegd dat hij "in de politiek niets uitsluit, behalve om Lars Løkke Rasmussen tot minister te maken". Lidegaard staat waarschijnlijk inmiddels op dezelfde lijst. Als het persoonlijk wordt, wordt het zelden mooier.

Wat nu?

Op dit moment lijkt het op een Gordiaanse knoop. Morten Messerschmidt heeft zich stevig in het zadel gezet en hij is klaar om scherp te schieten. "Als de regering niet aan de eis voldoet, laten we haar vallen. Geen gezeur," zei hij in het weekend.

De vraag is of Troels Lund Poulsen en Alex Vanopslagh een uitweg kunnen vinden die het gezicht redt en tegelijkertijd het rechtse blok bij elkaar houdt. Of dat we een herhaling van 2015 gaan meemaken, waar ultimatums uiteindelijk iedereen duur kwamen te staan. Voorlopig heeft Morten Messerschmidt in ieder geval één ding veiliggesteld: we hebben het over de Deense Volkspartij. En dat was waarschijnlijk ook een beetje de bedoeling.