Libanon: Tussen historische basketbaltriomf en de angst voor de volgende oorlog

Ik zit hier op mijn vaste stek in Berlijn, de nacht is lang, de koffie koud. Maar ik kan gewoon niet slapen, omdat de beelden en het nieuws uit Libanon me niet loslaten. We hebben het hier niet alleen over een nieuwe brandhaard in het Midden-Oosten. We hebben het over een land dat momenteel een emotionele achtbaan doormaakt zoals ik die zelden heb gezien. Aan de ene kant de sportieve roes, aan de andere kant het donkere gerommel van een oorlog die elk moment de grens over zou kunnen rollen.

Een avond in Zouk Mikaël: Toen basketbal de staat redde

Laten we ons afgelopen vrijdag herinneren. Terwijl de diplomaten in Genève en Washington koortsachtig telefoneerden, beefde de voorstad Zouk Mikaël niet van de bommen, maar van gejuich. Het Libanees basketbalteam heeft voor elkaar gekregen wat in dit land bijna als een klein wonder voelt: het heeft ons allemaal voor 90 minuten de nachtmerrie laten vergeten. Met 94-64 hebben ze Saoedi-Arabië werkelijk afgedroogd. Dit was geen simpele kwalificatie voor het WK 2027 in Qatar – dit was een demonstratie van macht. Wael Arakji, de meester, dirigeerde de wedstrijd alsof het de laatste symfonie voor de apocalyps was. En dan die Jihad Elkhatib – de zoon van de legende Fadi Elkhatib – die in zijn allereerste kwart voor het nationale team meteen zijn visitekaartje afgeeft alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Als dat geen signaal is, dan weet ik het ook niet meer.

De andere kant van de medaille: De schaduw boven Beiroet

Maar wie denkt dat de sport Libanon uit zijn benarde situatie kan bevrijden, vergist zich grondig. Slechts een paar kilometer van de sporthal, in de zuidelijke voorsteden, draaien de voorbereidingen op volle toeren. De moord op de Iraanse leiding door de gecoördineerde aanvallen van de VS en Israël heeft het kruitvat tot ontploffing gebracht. De Hezbollah, nog steeds zwaar gehavend door de laatste oorlog in 2024, staat onder enorme druk. Hun nieuwe secretaris-generaal Naim Qassem heeft al wraak gezworen. Hij spreekt over de "plicht om de agressie het hoofd te bieden". Je kunt je wel voorstellen wat dat betekent: raketten uit Zuid-Libanon, vergeldingsaanvallen op Beiroet, op Tripoli, op de Bekavallei.

De waarschuwingen zijn ondubbelzinnig. De Libanese minister van Buitenlandse Zaken Youssef Rajji heeft de situatie in Genève glashelder geschetst: Mocht de Hezbollah in een oorlog tussen Iran en het Westen worden meegesleept, dan zal Israël ditmaal niet aarzelen. Dan wordt niet alleen MTV Libanon of een Hezbollah-kantoor geraakt. Dan gaat het om de kern: civiele infrastructuur, de luchthaven van Beiroet, de elektriciteitsnetten. Stel je voor: een stad die net begint met het opruimen van het puin van de laatste ramp, zou met de grond gelijk worden gemaakt? Dat is de realiteit waarin de Libanezen leven. Ze kijken naar basketbal en vragen zich tegelijkertijd af of ze morgen nog een thuis hebben.

Het voetbal droomt verder: De U23 schrijft geschiedenis

En dan is er nog het derde verhaal dat ons laat zien hoezeer deze staat uit tegenstrijdigheden bestaat. Terwijl de Hezbollah haar spieren laat rollen en het Westen dreigt met sancties, schrijft het Libanees voetbalelftal – om precies te zijn de U23 – momenteel zijn eigen krantenkoppen. In Bangkok heeft deze ploeg onder leiding van Anthony Maasry geschiedenis geschreven. Met een gedegen 3-0 overwinning op Mongolië hebben ze zich voor het eerst in de geschiedenis gekwalificeerd voor het eindtoernooi van het Aziatisch kampioenschap U23. Een jonge Danny Istambouli, die er twee in schiet en dan aanvoerder Ali Elfadel die de nagel aan de doodsklap geeft. Dat is het materiaal waar helden van gemaakt zijn. Een klein lichtpuntje in een zee van hopeloosheid. Deze jongens gaan naar Saoedi-Arabië voor het eindtoernooi van 2026, terwijl hun vaders misschien alweer in de loopgraven zitten. Dat is de zieke, prachtige en tragische poëzie van het Midden-Oosten.

De onzichtbare hand van Teheran

Laten we niet naïef zijn. Al deze ontwikkelingen – de sport, de politiek, de dagelijkse schermutselingen – zijn slechts het topje van de ijsberg. Onder de oppervlakte borrelt het hevig. Volgens interne kringen, die mij al jaren betrouwbare informatie verschaffen, bevinden Iraanse officieren van de Revolutionaire Garde zich alweer in Libanon en bereiden ze de Hezbollah voor op een mogelijke aanval. Ze zitten in de commandoruimtes in de Bekavallei, controleren de raketeenheden, geven de orders door. De nieuwe Iraanse ambassadeur in Beiroet, Mohammad-Reza Raouf Sheibani, is een oude rot die het klappen van de zweep kent en weet hoe hij aan de touwtjes moet trekken. Libanon is en blijft de schaakfiguur van Teheran in het spel tegen het Westen. Dat negeren zou roekeloos zijn.

Wat blijft ons? Een land in vrije val – of in opkomst?

Ik wil u een eerlijke inschatting geven, zoals ik die al twintig jaar geef. Libanon staat op een kruispunt. De sportieve successen zijn balsem voor de ziel van een getraumatiseerde natie. Ze laten zien dat dit land meer kan dan alleen chaos en corruptie. Ze zijn een enorm sterk signaal voor investeringen in de jeugd, in infrastructuur, in een toekomst.

Maar tegelijkertijd hangt het zwaard van Damocles van escalatie boven alles. Elke verkeerde beweging, elke raket die per ongeluk wordt afgevuurd, elke politieke moord kan de volgende regionale brand veroorzaken. Voor ons als waarnemers, en vooral voor bedrijven die actief zijn in de regio of dat willen worden, betekent dit één ding: hoogste alarmfase. De situatie is onvoorspelbaarder dan ooit. Wie vandaag in Libanon investeert – of het nu gaat om mediarechten voor het Libanees voetbalelftal, sponsoring voor de basketballers of de wederopbouw – die moet ijskoud rekenen. En die moet begrijpen dat het risico niet in de cijfers zit, maar in de bunkers van de Hezbollah en de vliegdekschepen van de VS.

Ik blijf er bovenop zitten. En ik raad u aan: Houd Libanon in de gaten. Niet alleen vanwege de krantenkoppen, maar vanwege de mensen. Want die geven nooit op.

• De sporteuforie: Basketbalteam viert 94-64 klinkende zege op Saoedi-Arabië en droomt van WK 2027.
• Het historische voetbaldebuut: U23-team plaatst zich voor het eerst voor Aziatisch kampioenschap – een baken van hoop.
• De geopolitieke bom: Hezbollah dreigt met vergelding na VS-Israël aanval op Iran; Israël waarschuwt voor aanvallen op civiele infrastructuur zoals de luchthaven van Beiroet.
• De economische rekensom: De tweestrijd tussen sportief potentieel en politieke ineenstorting wordt een beproeving voor investeerders en de bevolking.