Ziektekostenverzekering in Zwitserland: Waarom premies exploderen en gezinnen in nood raken
Als de rekening aan het einde van de maand rood dreigt te worden, kijken veel Zwitserse gezinnen met een bang hart uit naar de volgende premienota. De ziektekostenverzekering is allang niet meer slechts een vervelende verplichting, maar voor velen een reëel bestaansrisico geworden. De afgelopen weken sprak ik zoveel kennissen die allemaal hetzelfde liedje zingen: De zorgverzekering vreet een gat in het budget, en dat gat wordt elk jaar groter.
Twaalf procent van het inkomen? Voor velen is het allang meer
Officieel heet het dat de premielast niet meer dan twaalf procent van het besteedbaar inkomen mag bedragen. De realiteit ziet er anders uit. Vooral gezinnen met twee, drie kinderen betalen inmiddels maandelijks ver over de duizend frank - en dat terwijl de huur en voedselprijzen ook stijgen. Ik sprak onlangs met een moeder uit Aargau die me vertelde dat zij en haar man inmiddels meer dan 18 procent van hun netto-inkomen kwijt zijn aan de zorgverzekering. Dan blijft er niets over voor de spaarpot, laat staan voor een beetje luxe. Mensen zitten aan hun absolute grens, en de politiek heeft het over "haalbare oplossingen".
Waarom stijgen de premies zo sterk?
Natuurlijk, de kosten in de gezondheidszorg exploderen - nieuwe medicijnen, dure apparatuur, meer behandelingen. Maar dat is slechts een deel van het verhaal. Een andere, vaak over het hoofd geziene reden is de manier waarop de bond herverdeelt. Door de laatste belastinghervorming mist de staat miljarden. Deze gaten worden onder andere gestopt door hogere bijdragen aan de zorgverzekeraars. Dit betekent dat we via de premies uiteindelijk een verkapte belasting betalen. In jargon heet dat fiscale herverdeling. Klinkt onschuldig, maar treft vooral degenen die nu al nauwelijks rondkomen.
Van Québec tot Europa: Een kleine blik over de grens
Het is interessant om over de grenzen heen te kijken. In Frankrijk werkt de Caisse primaire d'assurance maladie bijvoorbeeld heel anders - de staat neemt een groot deel van de kosten voor zijn rekening, maar het systeem is bureaucratischer. Of de Régie de l'Assurance-Maladie du Québec in Canada, die werkt met een eenheidsverzekering. Beide zouden hier waarschijnlijk geen meerderheid krijgen. Maar wat ons allemaal aangaat: de Europese Zorgverzekeringskaart. Wie op vakantie in Frankrijk of Italië in het ziekenhuis belandt, is blij met dit kaartje. Maar let op: het dekt alleen het hoognodige en vervangt geen particuliere aanvullende verzekering. En terug in Zwitserland wacht gewoon de volgende premierekening.
Wat kunnen we doen? Een paar praktische tips
Eerlijk gezegd: veel speelruimte heb je niet. Maar er zijn een paar knoppen waaraan je kunt draaien om de last in ieder geval iets te verlichten:
- Premies vergelijken: Check elk jaar in de herfst je polis en stap eventueel over. De verschillen tussen de zorgverzekeraars zijn enorm - vaak bespaar je zo een paar honderd frank per jaar.
- Huisartsmodel: Wie kiest voor een alternatief verzekeringsmodel (bijv. met huisarts of Telmed), krijgt korting. Dat betekent wel wat beperkingen, maar kan de moeite lonen.
- Hoger eigen risico: Voor gezonde volwassenen kan een hoog eigen risico zinvol zijn. Maar let op: bij gezinnen met kinderen is het risico vaak te groot dat de kleintjes toch eens ziek worden en je de kosten zelf moet dragen.
- Premiekorting aanvragen: Veel gezinnen laten geld liggen omdat ze de kantonnale premiekorting niet aanvragen. De inkomensgrenzen zijn in sommige kantons ruimer dan gedacht. Een bezoekje aan de gemeente of een telefoontje naar de Caisse primaire (zoals men in Franstalig Zwitserland zegt) kan lonen.
Ik weet het, dit zijn allemaal maar kleine pleisters op een grote wond. De ziektekostenverzekering is en blijft een harde noot om te kraken, waar we samen aan moeten werken. Zolang de politiek geen radicale structurele hervorming aanpakt, zullen de premies blijven stijgen en zullen gezinnen blijven gebukt gaan. Tot die tijd is het: mouwen opstropen en goed opletten waar elke frank blijft.