Cirielli ontmoet Russische ambassadeur en veroorzaakt politieke storm: wat broeit er achter de schermen?

Rome, een kop hete thee die de regeringscoalitie wel eens zou kunnen branden. De vice-minister van Buitenlandse Zaken Edmondo Cirielli ontmoet de Russische ambassadeur en binnen enkele uren belandt de regering in het vizier van de halve oppositie (en niet alleen). Het is niet de eerste keer dat de achternaam Cirielli in de kranten verschijnt, maar deze keer heeft de controverse de vorm aangenomen van een nationale kwestie, met gevolgen die ver buiten de muren van het Palazzo Chigi reiken.

Een onderonsje dat naar een uitdaging aan Europa ruikt

Dat diplomatie open kanalen met iedereen vereist, is een feit. Maar wanneer vice-minister Cirielli aan tafel gaat zitten met de vertegenwoordiger van het Kremlin, op een moment dat Brussel Rusland op afstand houdt, verandert de muziek. De ontmoeting, die plaatsvond in de gebouwen van de Farnesina, werd door velen geïnterpreteerd als een poging om de bilaterale betrekkingen te ontdooien, tegen de Europese lijn in. En toen barstte de bom los. In de wandelgangen heerst beroering: velen vragen zich af of het een eigenmachtige zet was of dat er groen licht was van Tajani.

De eerste die in actie kwam was de secretaris van de Democratische Partij, Elly Schlein, die zonder omwegen uithaalde: "Als de regering de kanalen met Rusland heropent, keert ze Europa de rug toe." Zware woorden, die de angst voor een breuk binnen de westerse alliantie weerspiegelen. Maar de verrassingen houden hier niet op.

Het (brede) koor van kritiek

Niet alleen centrumlinks trekt een wenkbrauw op. Ook uit het tegenovergestelde kamp komen verwijten. Matteo Renzi, met zijn gebruikelijke verve, voegde er een schepje bovenop door zich rechtstreeks tot minister van Buitenlandse Zaken Antonio Tajani te richten: "Zeg tegen Tajani dat hij wakker moet worden." Een duidelijke boodschap: de zet van Cirielli dreigt Italië te isoleren in de Europese context, precies op het moment dat Brussel een eensgezinde positie in de Oekraïne-crisis probeert te handhaven.

• Elly Schlein (PD): "Het heropenen van de kanalen met Moskou betekent de EU de rug toekeren."
• Matteo Renzi (Italia Viva): "De regering moet wakker worden, je kunt niet met Moskou meedeinen."
• Antonio Tajani (Forza Italia): Hoewel hij het werk van zijn vice-minister verdedigde, benadrukte hij dat "de betrekkingen met Moskou beheerd moeten worden zonder een breuk met onze bondgenoten."

Maar wat vooral de aandacht trekt, is de achternaam Cirielli. Niet alleen Edmondo, maar ook Vito Cirielli, een historische figuur in de lokale politiek, wordt in Romeinse kringen erbij gehaald: "Het zijn twee kanten van dezelfde medaille", wordt er gefluisterd in de wandelgangen van Montecitorio, verwijzend naar een bepaalde politieke lijn die met minder achterdocht naar het Oosten kijkt dan gemiddeld in centrumrechts. Kortom, als je het over Cirielli hoort, weten velen dat het niet alleen om een naam gaat, maar om een stroming die zijn wortels heeft in de geschiedenis van de Eerste Republiek.

Het dilemma van het Italiaanse buitenlandse beleid

Achter de controverse schuilt een strategisch dilemma. Enerzijds heeft Italië economische en energiebelangen die het aanmoedigen om een dialoog met Moskou te onderhouden. Anderzijds legt de trouw aan de Atlantische alliantie en de Europese Unie strikte grenzen op. Het initiatief van Edmondo Cirielli heeft het debat heropend over de mate waarin ons land zich een autonome koers kan (of wil) veroorloven, zonder de filter van Brussel.

Stemmen binnen de Farnesina laten doorschemeren dat het niet om een misstap ging, maar om een soort 'verkenning' om het Kremlin te polsen met het oog op toekomstige bemiddelingen. De oppositie gaat daar echter niet in mee en eist opheldering in het parlement. Het risico voor de regering-Meloni is dat ze verdeeld overkomt op een gevoelig dossier als de betrekkingen met Rusland, precies op het moment dat de publieke opinie verdeeld is tussen zij die meer daadkracht eisen en zij die oproepen tot pragmatisme.

En nu?

De bal ligt nu bij Tajani, die het diplomatieke incident intern moet zien te managen. Hij zal aan de Europese partners moeten uitleggen dat Italië niet van plan is uit de pas te lopen, maar tegelijkertijd de verschillende stromingen binnen zijn regering in toom moet houden, waar overtuigde atlantisten samengaan met iemand als Cirielli, die geneigd lijkt de kaart van de directe dialoog te spelen. Ondertussen blijft de naam Cirielli rondzingen in talkshows en op de voorpagina's, symbool van een buitenlands beleid dat permanent balanceert tussen autonome neigingen en alliantieverplichtingen. En wie weet zal het binnenkort ook weer over Vito Cirielli gaan, want in Italië, zo weet men, raken familiegeschiedenissen vaak verweven met die van de natie.