Van 'Vooruitgang' tot de filmziel van Hou Hsiao-hsien: Lim Giong, de meest rebelse zachtheid van onze tijd

Als de Taiwanese popmuziek in de jaren negentig één ding was, dan was het een kakofonie van neonlicht en dansmuziek. Lim Giong was de enige die het lef had om het volume uit te zetten en de schemerige filmzaal in te lopen. In ons collectieve geheugen staat hij gegrift als die bevlogen jongeman in het witte overhemd die op het Taipei Main Station 'Vooruitgang' zong. Maar als je het de oude garde filmliefhebbers vraagt, vertellen ze je dat die jongeman later zijn ziel verkocht aan Hou Hsiao-hsien, aan die ogenschijnlijk stille, maar oorverdovende beelden van Taiwan in zijn films.

Meer dan een zanger: de 'glijdende noot' van een generatie

Voor velen blijft Lim Giong steken bij dat album 'Vooruitgang' dat de geschiedenis van de Taiwanese popmuziek voorgoed veranderde. Hij leek wel een natuurkracht die Hokkien-liedjes losrukte van hun tragische, klagende karakter en er een hippe, zelfverzekerde stijl voor stedelijke jongeren van maakte. Maar eerlijk is eerlijk: in die fase was Lim Giong zelf niet tevreden. Dat 'kick' van in de schijnwerpers staan, voelde voor hem juist als een enorme beklemmende druk. Hij was een speler die per ongeluk in een ander spel was beland; hij won de prijzen, maar besefte dat dit niet het spel was dat hij wilde spelen.

Deze afkeer van de gangbare waarden kwam precies in de meest onstuimige periode van de Taiwanese New Wave-cinema. Zijn ontmoeting met Hou Hsiao-hsien was dan ook voorbestemd. De ene: een zanger die de platenindustrie-machinerie beu was. De andere: een regisseur die streefde naar ultiem realisme en een hekel had aan 'overdreven drama'. Samen hebben ze bepaald wat 'synesthesie tussen beeld en geluid' werkelijk betekent.

Stilte spreekt boekdelen: wanneer Lim Giong het 'gehoor' van Hou Hsiao-hsien wordt

Als je me vraagt wat Lim Giong betekent voor de films van Hou Hsiao-hsien, dan zeg ik: hij is het oor achter de camera. Hou's films zitten vol stilte, lange opnames, vergezichten en ogenschijnlijk achteloos weergegeven scènes uit het dagelijks leven. Het moeilijkste aan dit soort beelden is de muziek. Te veel is aanstellerig, te weinig maakt het angstig leeg. Maar Lim Giong weet altijd het juiste moment en de juiste toon te vinden.

In Goodbye South, Goodbye gebruikt hij geen overweldigende symfonieën om sentiment op te wekken, maar juist veel synthesizers, vermengd met het geluid van wind, een passerende trein op de rails en een vleugje psychedelische gitaar. Wat we toen hoorden was geen traditionele 'filmmuziek', maar een sfeer, een 'ambiance'. Alsof je zelf op het platteland van Chiayi staat, terwijl Jack Kao en Annie Shizuka Inoh daar hun tijd verdoen, en je de drukkende, kleverige lucht proeft, een mengeling van weemoed en vrijheid. Lim Giong legde met geluid die onzichtbare wind, dat tastbare zweet, tot in je oren bloot.

• Goodbye South, Goodbye : Dit is niet zomaar een soundtrack, het is een tweede verhaallijn. De elektronische ritmes symboliseren de onrust van een veranderend tijdperk, terwijl de suggestieve, haast fluisterende zang het laatste verlangen naar het goede van vroeger verklankt.
• Millennium Mambo : De openingsscène waarin Shu Qi minutenlang loopt, op die hypnotiserende, koele elektronische muziek van Lim Giong, zuigt je in een klap mee naar dat fin de siècle Taipei. Die ene zin "Hao Hao", in combinatie met de muziek, is uitgegroeid tot een klassieker uit de filmgeschiedenis.
• The Assassin : Hierin gaat hij nog verder. De muziek wordt uiterst minimalistisch, lijkt soms wel het ruisen van de wind of het tjilpen van vogels na te bootsen, waardoor de beelden teruggebracht worden naar hun oorspronkelijke 'essentie' en 'ritme'. Hij componeert geen melodieën meer, maar laat het geluid opgaan in de ruimte.

Teruggetrokken, maar nog steeds 'vooruit'

De afgelopen jaren is Lim Giong vrijwel uit de spotlights verdwenen. Hij won een prijs voor beste filmmuziek in Cannes, maar fietst nog steeds door de straten van Taipei, koopt kruiden in Dihua Street en draait als dj in clubs. Sommigen zeggen dat hij veranderd is, dat hij 'vreemd' is geworden. Maar ik denk juist dat hij nooit is veranderd. Diep van binnen is hij nog steeds die jongeman die zich niet wil laten vastpinnen op een label en geen regels wil. Vroeger verzette hij zich met zijn stem, nu gebruikt hij geluid om een wereld te 'simuleren'.

Wanneer wij, de oude garde filmfans, bij elkaar komen, praten over de films van Hou Hsiao-hsien, over de Taiwanese cinema van weleer, dan is de naam Lim Giong er altijd een waar we ongelooflijk trots op zijn. Hij heeft met zijn werk bewezen dat echte makers niet altijd in de schijnwerpers hoeven te staan. Zij worden zelf dat licht, dat op het witte doek valt en de meest authentieke weerspiegeling van ons land onthult. Dat is Lim Giong: de zanger die ons ooit opriep om 'vooruit te gaan' en uiteindelijk de kunstenaar werd die ons in de filmzaal hield om met nieuwe ogen naar Taiwan te kijken.