Jo Nesbøs “Detective Hole” op Netflix: waarom Tom Waaler de beste schurk is die we haten om te leuk vinden

Het is geen geheim dat wij Noren een gespannen relatie hebben met het zien van onze eigen verhalen die door Hollywood worden geïnterpreteerd. We houden onze adem in elke keer dat iemand een van onze literaire schatten aanraakt. Maar nu Jo Nesbøs "Detective Hole" zijn intrede heeft gedaan op Netflix, kunnen we eindelijk opgelucht ademhalen – en dat is voor één enkele karakter: Tom Waaler.

De serie, die internationaal al voor veel opschwing zorgt, verkent de duistere wereld van Harry Hole (gespeeld door een uitmuntende Tobias Santelmann). Maar voor ons die de boeken al volgen sinds de middelbare school, is er één ding dat eruit springt: de introductie van de magnetische, verraderlijke collega Tom Waaler. Met Joel Kinnaman in de rol hebben we een schurk gekregen die je een rilling over de rug bezorgt, lang voordat we überhaupt bij de plot van Nemesis of de explosieve ontknoping in The Devil's Star zijn aangekomen.

Van boek naar scherm: wie is Tom Waaler?

Voor degenen die The Devil's Star: A Novel niet hebben gelezen (of "Marekors" in het Noors, zoals wij hem het beste kennen), geef ik graag een korte samenvatting zonder te veel te verklappen. Tom Waaler is niet zomaar een collega van Harry; hij is zijn gladde, charismatische tegenpool. Terwijl Harry worstelt met de fles en zijn demonen, staat Waaler voor orde – maar wij als lezers weten dat achter die façade een van de meest berekenende en gevaarlijke figuren uit de onderwereld van Oslo schuilgaat. Hij is van buiten politieagent en van binnen een meesterbrein in de criminaliteit.

Kinnaman vangt deze dualiteit op een manier die ik niet voor mogelijk had gehouden. Hij is zo verdomd charmant dat je bijna vergeet dat je een hekel aan hem hebt. Bijna. Het is een genot om hem en Santelmann samen te zien spelen; het is alsof je naar twee wolven kijkt die doen alsof ze honden zijn, terwijl ze in werkelijkheid krachten meten om te zien wie het eerst de keel dichtknijpt.

Waarom het zo verdomd goed werkt

Laten we eerlijk zijn: we hebben duizend politieseries gezien. We weten dat er een twist komt. Maar wat deze serie, en specifiek het personage Waaler, zo sterk maakt, is de langzame opbouw. De serie leunt zwaar op de spanning die in de boeken wordt opgebouwd, vooral richting wat in de boekenwereld bekend staat als "The Devil's Star". Wie de boeken heeft gelezen, weet dat het verhaal hier echt ontploft, en de serie hint daar op meesterlijke wijze naar.

Er zijn drie redenen waarom Tom Waaler de grote publiekstrekker van de serie wordt:

• Het charisma: Kinnaman speelt hem niet als een stereotypische schurk. Hij is het type waarmee je graag een biertje zou drinken, tot je doorhebt dat hij waarschijnlijk je portemonnee zou jatten terwijl je opstaat om te plassen.
• De diepgang: In tegenstelling tot veel 'must-have'-schurken in hedendaagse misdaadseries geven de scenarioschrijvers ons de tijd. We zien Waaler als onderdeel van het team, als een meerwaarde. Dat maakt het verraad des te pijnlijker wanneer het komt.
• Trouw aan het bronmateriaal: Ze hebben niet geprobeerd hem te 'moderniseren' of tot een 'antiheld' met een trieste achtergrond te maken. Hij is gewoon de gladde klootzak die Nesbø schreef, en dat is verfrissend.

Ik heb een aantal critici buiten Noorwegen gezien die Santelmanns vertolking van Harry eruit pikken, en dat is terecht. Maar ik denk dat wij die de stad kennen, die weten hoe het ruikt in de achterstraten van Oslo op een koude winternacht, wij de details van Waaler des te meer weten te waarderen. Hij is niet zomaar een schurk in een serie; hij is onderdeel van het verhaal dat Noorse misdaad zo uniek maakt – de eeuwige strijd tussen orde en chaos, waarbij de grenzen vaak vervagen.

Als je de serie nog niet hebt gezien: doe het. En maak niet de fout om een pauze te nemen in de keuken wanneer Tom Waaler in beeld verschijnt. Elke blik die hij Harry toewerpt, elke glimlach die zijn ogen niet bereikt, is een voorbode van de storm die eraan komt. Ik kijk er nu al naar uit om te zien hoe ze het verdere verloop naar de uiteindelijke confrontatie aanpakken – wie The Devil's Star heeft gelezen, weet precies waar ik het over heb.