Chris Hipkins in de schijnwerpers: Corona-onderzoek, politieportefeuille en het schaduwkabinet

Het is inmiddels tien jaar geleden dat we de naam Chris Hipkins voor het eerst hoorden in een crisis – destijds was hij de man met de hamer en de PowerPoint-dia's, die ons rustig door een volgende fase van het Covid-19-alarm systeem loodste. Nu, met het rapport van de Koninklijke Commissie over de coronapandemie van afgelopen week dat als een politieke bom is ingeslagen, staat Hipkins weer volop in de belangstelling. Alleen staat hij deze keer niet achter het spreekgestoelte; hij zit in het schaduwkabinet en kijkt vanaf de andere kant toe hoe de regering zich in allerlei bochten wringt om zich te verantwoorden.

De bevindingen van de Koninklijke Commissie, die dinsdag naar buiten kwamen, waren glashelder. Ze wezen op hiaten in de voorbereiding, communicatieproblemen en de impact op gemeenschappen. Voor Hipkins – die midden in de crisis minister van Covid-19-Bestrijding was – is het rapport zowel een document dat zijn nalatenschap bepaalt als een politieke mijn. Hij heeft zich grotendeels stilgehouden sinds hij de rol van minister van Politie op zich nam en vervolgens naar de oppositie overstapte, maar je kunt er donder op zeggen dat hij iedere regel heeft bestudeerd. Mensen in zijn omgeving zeggen dat hij staat te popelen om zijn staat van dienst te verdedigen, maar zich ervan bewust is dat de herinnering aan de lockdowns bij het publiek nog vers is.

Van coronatsaar tot oppositiecriticus

Nadat Labour de verkiezingen had verloren, verdween Hipkins niet van het toneel. Hij nam de politieportefeuille op zich in het schaduwkabinet van Chris Hipkins en schaduwde de regering op het gebied van orde en veiligheid – een slimme zet, gezien het feit dat criminaliteit en bendegerelateerd geweld gevoelige onderwerpen zijn. Maar het coronadossier heeft hem nooit echt losgelaten. Wanneer de regering het over toekomstige uitbraken heeft, is Hipkins de eerste die haar aan haar eigen eerdere beslissingen herinnert. Hij is er met name op gebrand om de nieuwe minister, Gerry Brownlee, ter verantwoording te roepen. Brownlee heeft nu de touwtjes in handen voor de pandemische paraatheid, en het contrast tussen de twee kon niet groter zijn.

Enkele dagen nadat het rapport van de Koninklijke Commissie was verschenen, nam NZ First Brownlee onder vuur vanwege wat zij "zelfgenoegzaamheid" noemden met het oog op de volgende mogelijke gezondheidscrisis. Hipkins, altijd de pragmaticus, heeft zich daar (nog) niet direct bij aangesloten. Maar ingewijden zeggen dat hij rustig overlegt met andere oppositieleden om ervoor te zorgen dat de regering de aanbevelingen van het rapport niet in de koelkast zet. Het schaduwkabinet van Chris Hipkins beschouwt dit als een proefcase voor de effectiviteit van de oppositie.

Wat de Koninklijke Commissie precies ontdekte

Voor degenen die zich niet door het 800 pagina's tellende rapport hebben heen geworsteld, volgen hier de belangrijkste punten waar Hipkins en zijn team zich op richten:

• Versnipperd leiderschap tijdens de eerste reactie, waarbij verschillende instanties alle kanten op trokken.
• Inconsistente berichtgeving die het publiek in verwarring bracht, met name rond lockdownregels en vaccinatieverplichtingen.
• Ondergefinancierde publieke gezondheidszorg waardoor bron- en contactonderzoekers in de problemen kwamen toen het aantal besmettingen piekte.
• Buitensporige impact op Māori- en Pasifikagemeenschappen, iets waarvan Hipkins publiekelijk heeft erkend dat het een structurele oplossing behoeft.

Hipkins heeft al laten doorschemeren dat hij deze bevindingen zal gebruiken om aan te dringen op een meer robuuste aanpak. Op een besloten bijeenkomst vorige week zou hij tegen collega's hebben gezegd dat "de volgende pandemie geen kwestie van 'of', maar van 'wanneer' is", en dat de huidige regeringsplannen wel heel erg veel lijken op een kopie van de oude.

De Brownlee-factor en de politiek van paraatheid

Het is geen geheim dat Gerry Brownlee en Hipkins een moeizame geschiedenis hebben. Toen Brownlee vorig jaar de portefeuille voor pandemische paraatheid overnam, waarschuwde Hipkins dat de door National geleide regering "op weg was naar een herhaling van 2020". Nu, nu goed ingevoerde bronnen bevestigen dat de Nieuw-Zeelandse paraatheid officieel Brownlee's verantwoordelijkheid is, staat de druk erop. De (schaduw-) minister van Politie Chris Hipkins heeft in alle stilte overleg gepleegd met gezondheidsexperts om alternatieve voorstellen op te stellen – een soort schaduw-pandemieplan, als u wilt.

Maar Hipkins is er ook op bedacht zijn kaarten niet te overspelen. De kiezers zijn corona-moe. De kosten van levensonderhoud, huisvesting en criminaliteit domineren de gesprekken aan de keukentafel. Daarom richt hij zijn pijlen op Brownlee's vermeende passiviteit in plaats van oude strijden opnieuw te voeren. Het is een delicate evenwichtsoefening: de lessen uit het onderzoek eren zonder de indruk te wekken dat je nog in 2021 leeft.

Wat staat Chris Hipkins te wachten?

Politiek gezien zit Hipkins in een wachtstand. Binnen de fractie wordt hij breed gerespecteerd – betrouwbaar, ervaren en onbesproken – wat hem een potentiële toekomstige leider maakt mocht de huidige leider struikelen. Maar voor nu is het zijn taak om te schaduwen, te controleren en zich voor te bereiden. Het schaduwkabinet van Chris Hipkins bouwt in alle stilte aan beleidskennis en maakt zich klaar voor een terugkeer naar de regering, wanneer de volgende verkiezingen ook komen.

Het rapport van de Koninklijke Commissie gaf hem een platform, maar het is hoe hij dat gebruikt dat de volgende fase van zijn carrière zal bepalen. Als hij die bevindingen kan vertalen in concrete, werkbare waarborgen, zal hij worden gezien als de man die van de crisis heeft geleerd – niet alleen als degene die haar heeft gemanaged. En in de wispelturige wereld van de politiek kan dat soort groei het verschil maken.

Voor nu doet Hipkins wat hij het beste kan: net buiten beeld van de camera's blijven, kijken, wachten en – wanneer het moment rijp is – naar voren stappen met een eigen hamer.