Mojtaba Khamenei op de drempel van het leiderschap: Overhandigt de Revolutionaire Garde de "sleutel" van Iran aan de zoon van de overleden gids?

De aanval die enkele uren geleden het gebouw van het Expertisenetwerk van de Leider in de stad Qom trof, was niet zomaar een militaire operatie te midden van de escalerende spanning. Vanuit mijn perspectief was dat precies het moment waarop het ene tijdperk daadwerkelijk ten einde kwam en een ander, duisterder en onduidelijker tijdperk begon. Terwijl Israëlische raketten de locatie bestookten, stonden de aanwezige leden – of wat daarvan over was – op het punt het lot van de hoogste functie in de Islamitische Republiek te bezegelen. Uitgelekte informatie uit zowel Teheran als Londen wijst allemaal in één richting: Mojtaba Khamenei, de zoon van de overleden gids, is de man achter wie de Revolutionaire Garde haar zware gewicht heeft geplaatst om zijn vader op te volgen.

"De schaduwhand" treedt uit de schaduw: Waarom juist Mojtaba?

Ik volg het dossier van Mojtaba Shirazi (verwijzend naar zijn familienaam) al jaren en heb over hem geschreven als de "schaduwman" die het economische imperium van zijn moeder beheert en toezicht houdt op de benoeming van hoge veiligheidsfunctionarissen. Wat de afgelopen dagen gebeurde, was geen verrassing voor de echte volger van het Iraanse toneel. De verrassing zat hem in de snelheid waarmee de kaarten op tafel kwamen. Zodra Ali Khamenei was vermoord, verschoof het gesprek van het "Expertisenetwerk van de Leider" als constitutioneel orgaan naar een "Netwerk onder bewaking" waarin Meysam Motiei en andere nauwe banden met de Garde de ware kingmakers zijn. De Revolutionaire Garde beseft dat elke andere kandidaat dan Mojtaba de deur zou openen naar een ideologische strijd over de fundamenten van de revolutie, terwijl Mojtaba de continuïteit van het "systeem" garandeert, zowel in naam van religie als van het geld.

Het bombardement op Qom: Een wanhopige poging om het tij te keren?

Het Israëlische bombardement was niet willekeurig, maar een gerichte aanval op het proces van de aanstaande verkiezing van de nieuwe Opperste Leider van Iran. Volgens bronnen die op de hoogte zijn van wat er achter gesloten deuren gebeurt, was men in het gebouw in Qom bezig met stemmentelling of laatste overleg toen de vliegtuigen overvlogen. Teheran ontkende dat het hoofdkwartier het doelwit was en omschreef het als "oud en ondergeschikt". Maar satellietbeelden en video's die het onderzoeksteam bereikten, bevestigen precies het tegenovergestelde.

Hier wringt de schoen: Waarom zou Israël een verkiezingsgebouw bombarderen als het leeg was? En waarom pocht Tel Aviv er trots op dat het het telproces heeft verstoord? Het antwoord is simpel: omdat het moment van de opvolging de "achilleshiel" van het regime was en Israël probeerde deze kwetsbaarheid uit te buiten. Maar Teheran lijkt sneller te zijn geweest; de aankondiging van de keuze voor Mojtaba kwam onder directe militaire en politieke druk om elke chaos voor te zijn die Israël of zelfs de interne oppositie, vertegenwoordigd door de hervormingsgezinde stroming van Hassan Khomeini, zou kunnen uitbuiten.

Wat betekent de komst van de "zoon van de gids" aan de macht?

Als het nieuws de komende uren wordt bevestigd – en ik wed dat het slechts een kwestie van tijd is – dan betreedt Iran een geheel nieuwe fase. De machtsoverdracht van vader op zoon verandert het systeem van "Wilayat al-Faqih" (het bewind van de jurist) naar "Wilayat al-Usra" (het bewind van de familie). Voor mij is dit een radicale verandering. Het gaat niet langer om een college van vooraanstaande ayatollahs, maar om een veiligheids-militair front dat door één familie wordt bestuurd onder een religieuze dekmantel. Hierin ligt de grote commerciële en investeringskans, bij wijze van spreken, voor de Golfstaten, in het bijzonder het Koninkrijk Saoedi-Arabië:

• Geopolitiek gezien: Een grotere Iraanse onbuigzaamheid in het nucleaire dossier en de onderhandelingen met het Westen, wat verdere regionale escalatie betekent en energieallianties opnieuw kan schikken.
• Economisch gezien: De voortdurende controle van het "Mojtaba-netwerk" over vitale sectoren (van olie tot aannemerij) betekent dat elke toenadering tot Iran afhankelijk zal zijn van de goedkeuring van dit particuliere netwerk, en niet alleen van de centrale regering.
• Op veiligheidsgebied: De Revolutionaire Garde, die Mojtaba naar voren heeft geschoven, zal onbetwist het hoogste woord krijgen, wat de kans op indirecte confrontaties met Israël via proxy's vergroot.

Een van de meest opvallende details was het lek dat direct na het bombardement uit de Israëlische besluitvormingskringen naar buiten kwam, met de strekking: "Het maakt niet uit wie er vandaag wordt gekozen, zijn lot is bezegeld; alleen het Iraanse volk zal zijn volgende leider kiezen." Dit is niet zomaar propaganda; het is een erkenning dat Israël in deze erfopvolging een kans ziet om de kloof tussen het volk en het regime te verdiepen. Daarentegen verwacht ik dat Teheran zal reageren met het versnellen van het nucleaire programma als drukmiddel en voor interne legitimiteit.

Conclusie: We staan voor een "erfelijke republiek van angst"

Uiteindelijk lijkt het erop dat Mojtaba Khamenei de mantel van zijn vader zal aantrekken, maar de last zal zwaarder zijn. Het regionale toneel staat in brand, de Iraanse economie balanceert op de rand van de afgrond en de mensen op straat in Perzië zijn uitgeput. Voor ons in de regio, en vooral in Saoedi-Arabië, betekent dit dat we te maken krijgen met een systeem dat onverzoenlijker en minder flexibel is, omdat het zelfs de traditionele legitimiteit mist die zijn vader genoot. De verkiezingen van het Expertisenetwerk waren al voorbij voordat ze begonnen, en het enige dat overblijft is toekijken hoe de "zoon" de erfenis van zijn vader zal beheren in een land dat kreunt onder de last van sancties en raketten.