Actie ‘Rij Langzaam’: Daarom staan de wegen in heel Noorwegen vandaag op slot

Het ruikt vandaag naar diesel en frustratie langs de hoofdwegen. Voor wie de afgelopen weken de aanloop heeft gevolgd, komt het misschien niet als een verrassing – maar het is nu zover: de ‘rij langzaam actie’. Ik volg de autobranche en het verkeersbeeld al meer dan tien jaar, en ik kan me niet herinneren dat we voor het laatst zo’n georganiseerd protest zagen. Dit is geen toevallige file, maar geplande, traag rijdende demonstraties die het ochtend- en avondspits in een groot deel van Zuid-Noorwegen zullen ontregelen.

Wat is de ‘rij langzaam actie’ precies?

Dit is een grassrootsbeweging die is ontstaan uit frustratie over de tolheffingen en het belastingbeleid. Het draait om opstand, vooral van dieselrijders die zich van alle kanten ingesloten voelen. ‘Rij langzaam actie’ is een vorm van burgerlijke ongehoorzaamheid, waarbij deelnemers ver onder de maximumsnelheid rijden om files te veroorzaken, zo hun onvrede kenbaar te maken en de hoofdverkeersaders effectief plat te leggen. Als je je afvraagt wat dit in de praktijk voor jou betekent: reken op flink wat extra reistijd. Dit is geen spontane actie; het wordt georganiseerd via besloten social media-groepen, en in het weekend zijn er kaarten gepubliceerd met daarop waar en wanneer het gaat plaatsvinden.

Dit weten we over het protest van vandaag

De plannen zijn al een tijdje bekend. Volgens wat ik heb gehoord van mensen die bekend zijn met de logistiek, gaat het om zeker een dozijn acties verspreid over de drukste rijkswegen. De achterliggende groep is dezelfde als die achter het dieselprotest van eerder deze winter. Toen waren ze ontevreden over de signalen uit het regeringskwartier – en nu voeren ze de druk op. In de regio Stavanger, rond Oslo en langs de E18 in Vestfold zouden de colonnes al onderweg zijn.

Ik heb vandaag met meerdere automobilisten gesproken die vastzitten, en de frustratie is wederzijds. Terwijl de actievoerders beargumenteren dat dit de enige manier is om gehoord te worden, maken gewone forenzen zich zorgen of ze op tijd op hun werk of de kinderopvang komen. De politie heeft duidelijk gemaakt dat ze niet zullen ingrijpen tenzij er gevaarlijke situaties ontstaan, dus het ziet ernaar uit dat dit de hele dag kan duren.

• Waar: Hoofdwegen in Oslo, Bergen, Stavanger, Trondheim en langs de E6/E18.
• Wanneer: De pieken zijn gepland in de ochtenduren (07:00–09:00) en de middag (15:00–18:00).
• Hoe: Rijden in colonne met 30–40 km/u waar de maximumsnelheid 80 of hoger is.
• Waarom: Eisen om lagere tolheffingen en terugdraaiing van de accijnsverhogingen op diesel.

Zo manoeuvreer je door de verkeerschaos

Als je vandaag de weg op moet, is er eigenlijk maar één rij langzaam actie gids die telt: geduld en omrijden. Ik keek net nog naar de verkeerskaart en het is duidelijk dat de rode strepen zich uitbreiden. Mijn advies is om verkeersupdates te blijven volgen op de radio of via de live-kanalen. Dit is het type protest dat aanhoudt; het is niet zomaar een kortstondige blokkade.

Voor wie benieuwd is naar een analyse van de rij langzaam actie over hoe dit werkt, moet ik zeggen dat het indrukwekkend georganiseerd is. Maar de vraag is of het het beoogde effect heeft. De regering heeft tot nu toe weinig gehoor getoond, maar als mensen loon mislopen en kinderen te laat op de opvang komen, wordt de druk op de politiek snel groot. Het is een klassiek Nederlands conflict (vergelijkbaar met boerenprotesten) tussen dagelijkse logistiek en politiek principe.

Wat gebeurt er verder?

De achtergrond van deze onrust is dat velen het gevoel hebben dat ze een dieselauto is verkocht met beloften over milieuvriendelijkheid, om er vervolgens achteraf financieel voor te worden gestraft. Nu is de maat vol. Net als bij de boerenprotesten die we vorig jaar zagen, gebruiken ze de weg als hun grootste onderhandelingsmiddel. Ik vermoed dat dit pas het begin is als de partijen niet met elkaar om tafel gaan. De beweging heeft al laten doorschemeren dat dit wekelijks zou kunnen worden richting de zomer.

Voor je eigen gemoedsrust: pak wat te eten, zorg dat de tank vol is (ook al kost dat wat) en zoek een goede podcast. Want vandaag, in ieder geval, bepalen de langzaamrijders de agenda op de Nederlandse wegen.