Kim Novak over Sydney Sweeney: "Zij had mij nooit kunnen spelen" – Icoon uit de jaren 60 haalt uit naar Hollywood

Het was een Hollywood dat niet langer bestaat. Een tijd waarin filmsterren goden waren en de roddels over hun privéleven explosiever waren dan welke scenarioschrijver ook maar had kunnen verzinnen. Voor ons die opgroeiden met de zwart-witmagie van de jaren 60 was Kim Novak de absolute koningin. Toen ik las dat Sydney Sweeney op het punt stond de rol van Novak op zich te nemen in een nieuwe biopic, kon ik het niet laten om wat oude contacten in Los Angeles te bellen. Wat ik te horen kreeg, was ronduit oorlog. En Novak zelf, inmiddels 93 jaar jong, is niet van plan haar mond te houden.

“Ze ziet eruit als een pop die de hele tijd wil neuken”

Het is niet vaak dat een legende uit het gouden tijdperk in de aanval gaat, maar Kim Novak doet het met het zelfvertrouwen dat alleen een echte diva bezit. Toen het nieuws begon te circuleren dat Sydney Sweeney haar zou vertolken in een film over de schandalige liefdesaffaire met Sammy Davis Jr., was Novak furieus. Niet alleen omdat men haar niet had geraadpleegd, maar ook omdat ze vindt dat Sweeney de ziel mist – de complexe mystiek – die haar definieerde.

“Ze ziet eruit als iemand die de hele tijd sexy is. Dat ben ik niet. Ik kon duister zijn, ik kon angstaanjagend zijn. Zij had mij nooit kunnen spelen,” zegt Novak in een zeldzame uitspraak die heel Hollywood doet opkijken. En ze heeft gelijk. Dat beeld van Kim Novak als een soort conventioneel sekssymbool is altijd een versimpeling van de waarheid geweest. Kijk maar naar de Posterazzi Kim Novak leunend poster 24 x 30 – dat iconische beeld uit “Vogelvrij” – of de even klassieke Posterazzi Kim Novak met handschoenen poster 24 x 30. In beide zit een afstand, een kilte onder de oppervlakte, een gevoel alsof ze op het punt staat de kamer te verlaten, niet om voor jou te blijven.

Het scenario dat alles veranderde

Voor het Nederlandse publiek is Kim Novak voor altijd verbonden met iets heel anders dan de glinsterende premières in Hollywood. In Nederland heeft ze een eigen, bijna cultstatus dankzij Kim Novak baadde nooit in het Meer van Tiberias. Die associatie is voor Amerikanen raadselachtig, maar voor ons volkomen vanzelfsprekend. Håkan Nessers roman en de daaropvolgende verfilming creëerden een parallelle mythologie waarin Novak staat voor een onbereikbaar, bijna gevaarlijk verlangen. Het is hetzelfde gevoel dat Hitchcock vastlegde in “Vertigo” – een vrouw die je niet kunt vatten, die altijd net een millimeter buiten je bereik glijdt.

Precies daarom wordt die nieuwe biopic zo problematisch. Kan een jonge, glanzende ster als Sweeney, met haar Instagram-voeding en haar aanwezigheid op de rode loper, die tweeslachtigheid wel overbrengen? Dat gevoel van zowel slachtoffer als dader zijn, zowel droombeeld als nachtmerrie?

• Het schandaal met Sammy Davis Jr.: Het gaat niet alleen om een liefdesgeschiedenis. Het was een van de meest explosieve relaties van de jaren 50, waarbij een van 's werelds grootste blanke sterren een relatie begon met een zwarte man. De studiobazen in Hollywood deden er alles aan om dat te voorkomen. Novak heeft dat verhaal decennialang met zich meegedragen en wil niet dat het wordt gereduceerd tot een “glamoureuze” hervertelling.
• Hitchcocks machtsmisbruik: Tijdens de opnames van “Vertigo” was de relatie tussen Novak en Hitchcock verziekt. Volgens ingewijden heeft ze later verteld hoe hij haar manipuleerde, isoleerde en een werkomgeving creëerde die ronduit grensoverschrijdend was. Het is een trauma dat nog steeds diep zit.
• Onwil om een “Poster Girl” te zijn: Terwijl de meeste acteurs zouden moorden om hun poster aan de muur te zien hangen, heeft Novak altijd een ambivalente relatie gehad met haar eigen iconenstatus. “Ik ben mijn posters niet,” lijkt ze met haar laatste uitspraken te willen zeggen. Of het nu een Posterazzi Kim Novak leunend poster 24 x 30 is of een ander beeld, het is slechts een bevroren seconde, niet de hele vrouw.

Wat nu?

Het project met Sydney Sweeney lijkt nu voorlopig te zijn uitgesteld, in ieder geval in zijn oorspronkelijke vorm. Er is nog niets definitiefs, maar één ding is zeker: Kim Novak heeft laten zien dat ze nog steeds een machtspersoonlijkheid is om rekening mee te houden. In een tijd waarin Hollywood zijn oude legendes voortdurend hergebruikt, vaak zonder respect te tonen voor degenen die de magie daadwerkelijk creëerden, is haar stem een verfrissende en noodzakelijke wake-upcall.

Voor ons die haar blik aan het einde van “Het Venster” herinneren, of haar hypnotiserende aanwezigheid in “Pal Joey”, is het fijn om te zien dat de sterrenstof niet is verbleekt. Kim Novak weigert een antiquiteit te worden in de etalage van Hollywood. En ze is absoluut niet van plan om in welk Meer van Tiberias dan ook te baden – niet voor de camera en ook niet voor iemand anders.