Zo beïnvloedt het regeringsbesluit SR – en een week vol drama van Srebrenica tot Srinagar

Het is zo'n week waarin je het gevoel hebt dat je een paar extra oren nodig hebt. Hier in Zweden wacht de hele publieke omroep op een signaal van de regering dat de toekomst van heel SR kan bepalen. Tegelijkertijd gebeuren er dingen in de wereld die je aan het denken zetten – van de smerige steegjes in Srinagar tot de herdenkingen in Srebrenica. En te midden van dit alles een herinnering dat er ook andere manieren zijn om naar het leven te kijken.

Een prijskaartje waar niemand over wil praten

Onderschat nooit het gevoel van wachten op een rekening waar je niet om gevraagd hebt. Dat is precies wat er nu gebeurt in de wandelgangen van Sveriges Radio. De kwestie van het geld voor de uitzendingen – dat enorme prijskaartje dat in de lucht hangt – wacht op een besluit van de regering. Niemand wil voorspellingen doen over de uitkomst, maar iedereen weet dat dit een van de zwaarste kluiven wordt voor de minister van Cultuur. Want het gaat niet alleen om cijfers in een begroting, maar om het fundament van ons mediabestaan. Ik heb door de jaren heen genoeg vergaderingen meegemaakt om te weten dat als politici de tijd rekken, het komt omdat er iets staat te knappen.

Terwijl wij wachten op het Zweedse besluit, draait de wereld door. Enkele dagen geleden werd de eerste defensiestrategie van IJsland gepresenteerd – een document dat op papier over veiligheidsbeleid gaat, maar in de praktijk een signaal is aan de rest van ons in Noord-Europa. En in Oost-Europa sturen Zweedse schepen richting Oekraïne, maar komen ze niet vooruit zoals gepland. Het is een herinnering dat zelfs de beste bedoelingen vast kunnen lopen in het moeras van bureaucratie en logistiek. Net als bij dat besluit over SR, eigenlijk. Alles hangt met elkaar samen.

Van Kasjmir tot Bosnië: beelden die blijven hangen

Ik kan het niet laten om te denken aan hoe verschillende plekken op aarde hetzelfde weerspiegelen: geschiedenis is nooit écht verleden. Neem Srinagar in Kasjmir. Daar wordt de toekomst niet alleen door de politiek bepaald, maar ook door de vallende sneeuw en de stille protesten in de steegjes. Ik volg de ontwikkelingen daar al jaren, en elke keer als je denkt dat de situatie tot rust is gekomen, laait het weer op. Het is een plek waar het leven gewoon doorgaat te midden van alles – de handelaren die hun saffraanstalletjes opzetten en de kinderen die cricket spelen op de smalle straatjes. Maar onder de oppervlakte schuilt altijd de vraag wie hier nu echt de dienst uitmaakt.

En dan is er Srebrenica. Enkele weken geleden kwamen mensen bijeen om te herdenken wat daar bijna drie decennia geleden gebeurde. Het is een zwaarte die niet in woorden te vatten is. Elk jaar is het dezelfde ritueel, maar toch voelt het alsof de tijd de pijn complexer maakt, niet minder. Daar staan en luisteren naar de voorgelezen namen is een besef dat wij in Europa nog altijd wonden dragen die nooit helemaal zullen helen. Het is een soort ernst die je de adem beneemt – vooral als je tegelijkertijd hoort dat er nieuwe spanningen zijn in de regio.

• Srinagar – waar politieke impasses botsen met de hardnekkigheid van het dagelijks leven.
• Srebrenica – een herinnering die niet wil vervagen, en die nu steeds belangrijker wordt voor de volgende generatie.
• Srikakulam – een plek aan de oostkust van India waar de natuur onlangs haar volle kracht liet zien en ons aan onze kwetsbaarheid herinnerde.

Een basketbalster en een eeuwenoude filosofie

Soms duiken er namen op waar je bij stilstaat. Jayson Tatum bijvoorbeeld. Voor wie niet thuis is in de basketbalwereld: hij is zo'n speler die zelfs mensen die niets met sport hebben, doet oplettend kijken. Op dit moment heeft heel Amerika het over zijn prestaties in de play-offs, en ja, het is entertainment. Maar het is ook een verhaal over in de schijnwerpers staan wanneer iedereen verwacht dat je zult vallen – en toch presteren. Ik hou van dat soort verhalen, omdat ze me eraan herinneren dat karakter wordt gevormd onder druk, of dat nu op een basketbalveld is of in een redactie die wacht op een regeringsbesluit.

En dan iets heel anders: Sramanism. Het is een van die onderwerpen die je laten inzien hoeveel wij in de westerse wereld zijn vergeten. De eeuwenoude Indiase traditie die vaak wordt verward met boeddhisme en jaïnisme, maar haar eigen scherpe filosofie heeft van ascese en loslaten van het materiële. Als ik lees dat steeds meer jongeren in India, niet in de laatste plaats in steden als Srikakulam, deze levensbeschouwing herontdekken, voelt dat opeens heel actueel. Te midden van een tijd van oorlogsdreiging en politieke begrotingsonderhandelingen, is misschien juist dat vermogen om afstand te nemen de grootste kracht.

Waar wachten we hier eigenlijk op? Op een besluit over geld voor SR dat moet garanderen dat de radio alle dorpen blijft bereiken, van Kiruna tot Ystad. Terwijl mensen in Srinagar hun huizen bewaken en Srebrenica nieuwe monumenten opricht. En te midden van dit alles een filosoof die duizenden jaren geleden zei dat vrijheid misschien juist te vinden is in het niet-bezitten. Ik weet niet of ik dat volledig onderschrijf – ik hou te veel van mijn radio en mijn ochtendkrant. Maar het zet je wel aan het denken, en dat kan nooit kwaad.