Hoeveel mensen stierven door cesium-137 in Goiânia? De tragedie die nu een Netflix-serie is

Het is zo'n onderwerp dat je op school leert, maar dat na verloop van tijd wat wegzakt in je geheugen. Maar ineens wil de hele wereld het weer over Goiânia hebben. De serie “Radioactieve Noodtoestand” is ontploft in het Netflix-aanbod, staat in de wereldwijde top 10 en heeft die nieuwsgierigheid aangewakkerd die iedereen heeft, maar waar maar weinig mensen het juiste antwoord op weten: hoeveel mensen stierven er nou eigenlijk door cesium-137 in Goiânia? En wat is er gebeurd met die vervloekte plek?

Ik kan je erover vertellen, want ik heb dit verhaal van dichtbij meegemaakt. Niet in de jaren 80, natuurlijk, maar ik heb wel de nasleep van deze ramp door de straten van het Centro-Oeste zien spoken. Nu de serie voor opschudding zorgt, lijkt het spook van het cesium zijn kop weer op te steken. En de vraag die het vaakst terugkomt in cafés, op WhatsApp-groepen en zelfs in de reacties van mensen die de serie aan het bingewatchen zijn, is steeds dezelfde: hoeveel mensen stierven door cesium-137 in Goiânia. Dus laten we de puntjes op de i zetten.

Het officiële aantal en wat het niet vertelt

Als je het nu opzoekt op Google, is het kille officiële getal vier doden die direct aan de besmetting worden toegeschreven. Vier mensen. Maar wie hier uit de buurt komt, wie dat blauwe stofje op de hand van een kind heeft zien glinsteren, weet dat dat getal niet klopt. Het geeft niet de ware omvang van de ramp weer.

De vier directe slachtoffers waren: Leide das Neves, de huisvrouw die wat oud ijzer zocht en het lood vond; Maria Gabriela Ferreira, het zesjarige meisje dat speelde met de glans van het cesium en het symbool van de tragedie werd; Israel Batista dos Santos, de bewaker; en Ademar Alves Ferreira. Zij stierven in de eerste maanden, tussen eind 1987 en begin 1988. Maar de harde waarheid is dat de rekening veel hoger was.

Als je kijkt naar de nasleep van ziektes, de gevallen van kanker die later opdoken, de depressies, het stigma en de zelfmoorden van mensen die niet meer konden leven met de angst of het schuldgevoel, dan loopt dat aantal op. Veel mensen spreken van tientallen doden in de jaren daarna die direct verband hielden met het ongeluk. Cesium doodt niet alleen op het moment zelf. Het vreet langzaam verder. En dat is wat mensen die op zoek zijn naar een how to use quantas pessoas morreram com cesio 137 em goiania guide moeten begrijpen: het is geen exact getal. Het is een open wond.

Waar gebeurde de nachtmerrie en hoe zien die plekken er nu uit?

Veel mensen die de serie kijken of oude artikelen lezen, vragen zich af hoe het met die locaties zit. Wat is er geworden van Rua 57, in de wijk Setor Aeroporto? En van die sloperij van Devair? Nou, de geschiedenis zit ook in de plekken.

De belangrijkste plek, Rua 57, bestaat nog, maar is niet meer hetzelfde. Nadat de besmetting was ontdekt, werd het gebied een bouwput voor saneringswerkzaamheden. Veel huizen werden letterlijk van de kaart geveegd. De grond werd afgegraven. En wat is er over? Een deel van die regio is inmiddels opnieuw bebouwd, maar de grond waar ooit de loods van Goiânia Vigilância stond, waar de capsule voor het eerst werd geopend, blijft een stille getuige. Het is zo'n plek waar je met de auto langsrijdt en waar je kippenvel van krijgt, ook al zie je niets vreemds.

Als je een hoeveel mensen stierven door cesium-137 in goiania review van de huidige situatie wilt maken, zul je zien dat het niet alleen over het verleden gaat. De zogenaamde "getroffen gebieden" worden nog steeds gemonitord door de Nationale Commissie voor Kernenergie (CNEN). Er zijn gebieden die al tientallen jaren zijn afgesloten, met bordjes die waarschuwen voor radioactiviteit. Het bekendste voorbeeld is de opslagplaats in Abadia de Goiás, in de grootstedelijke regio, waar al het besmette afval is gestort. Die plek is een openlucht nucleaire begraafplaats geworden. Alleen mensen met toestemming en een stralingsmeter op zak mogen erin.

Wat heeft de serie "Radioactieve Noodtoestand" veranderd aan het beeld van Brazilië?

Wat mij echt raakte, was dat de serie doorbrak naar een breder publiek. Er stond in de pers dat hij de wereldwijde top 10 van Netflix had gehaald. En eerlijk gezegd dacht ik dat het buiten deze regio niemand meer iets kon schelen. Maar de wereld was opnieuw geschokt. Zelfs mensen die normaal de kijkcijfers volgen, merkten op dat de serie een sterke start had, zelfs tegen de fans van zo'n Zuid-Koreaanse groep waarvan iedereen weet welke. En waarom is dat belangrijk?

Omdat de serie, met die spannende, beschuldigende toon, een pijn heeft opgerakeld die we proberen te vergeten. En het heeft een nieuwe generatie mensen bereikt, niet uit Goiás en die het niet hebben meegemaakt, die nu vragen: hoeveel mensen stierven door cesium-137 in Goiânia? Wat ooit maar één alinea in een schoolboek was, is nu een gespreksonderwerp op sociale media.

En weet je wat nog gekker is? Om de inwoners van Goiás er zelf over te horen praten. Er zijn mensen die nu in Setor Aeroporto wonen en geen idee hadden dat ze op de plek liepen waar Leide het apparaat vond. Er zijn jongeren die pas nu doorhebben hoe ernstig het was, nu de geschiedenis als entertainment wordt gebracht. Het is vreemd, maar ook leerzaam.

De erfenis: meer dan alleen getallen

Als mensen me vragen of we het cesium "te boven zijn gekomen", zeg ik nee. We hebben geleerd met het litteken te leven. Als je kijkt naar de maatregelen die Brazilië daarna heeft genomen, was het een keerpunt. De wet die het slopen van radioactieve apparatuur verbiedt, de opzet van noodprotocollen, dat alles kwam na 1987.

Maar wat mij het meest bijblijft, en wat iedereen die deze gids leest in gedachten zou moeten houden, is dit: het heeft geen zin om te weten hoeveel mensen stierven door cesium-137 in Goiânia als je niet begrijpt wat zij vertegenwoordigen.

• Leide: de toevallige ontdekking, de moeder die gewoon wat bij wilde verdienen.
• Maria Gabriela: de onschuld die de hoogste prijs betaalde voor een mooie glans.
• De oud-ijzerhandelaren: het onzichtbare gezicht van een land dat niet naar zijn eigen afval omkeek.
• De buren: hele gezinnen die niets uit hun huis mochten meenemen, omdat zelfs de kleren die ze droegen besmet waren.

Dus de volgende keer dat iemand je vraagt hoeveel mensen stierven door cesium-137 in Goiânia, kun je zeggen: "vier in de eerste maanden, maar de ramp heeft de vrede van een hele stad gedood." Dat is wat de serie, op haar beste momenten, probeert te laten zien. En dat is wat wij, die van dit Goiânia met zijn hete zon en gastvrije mensen houden, niet mogen laten verworden tot een koud statistiekje.