Steeds meer ouderen in Duitsland kunnen verzorgingstehuis niet meer betalen

Dit zijn cijfers waar je maag van omdraait. De nieuwe statistieken over de ouderenzorg in Duitsland zijn gepubliceerd en ze laten een negatief record zien dat mij, als iemand die hier al meer dan vijftig jaar woont, diep verontrust. Maar liefst 37 procent van alle mensen in verzorgingstehuizen is inmiddels aangewezen op bijstand. Eén op de drie! Dat is niet zomaar een getal uit een ministerieel rapport – het gaat om vaders, moeders, buren, die hun hele leven hebben gewerkt, premies hebben betaald en misschien wel een eigen huisje hebben gebouwd. En nu komt het geld gewoon niet meer rond.

Als het pensioen niet toereikt: De dure plek in het verzorgingstehuis

De rekening is eigenlijk heel simpel, maar de uitkomst is verpletterend. De kosten voor een plek in een verzorgingstehuis schieten omhoog. We hebben het hier over maandelijkse bedragen tussen de 2.500 en 4.000 euro – afhankelijk van de regio en het zorgniveau. En het wettelijke pensioen? Dat ligt gemiddeld op net iets meer dan 1.500 euro. De kloof die ontstaat, kunnen steeds meer mensen niet meer dichten. Vroeger zei men: "Voor je oude dag is gezorgd." Vandaag moet ik zeggen: Voor velen betekent de oude dag een financiële vrije val.

Extra wrang: Het treft niet alleen degenen die toch al weinig hadden. Ook wie een klein huisje of wat spaargeld had, is snel door zijn reserves heen. Eerst moet het eigen vermogen opgaan voordat de staat bijspringt. Ik hoor het vaak van kennissen van wie de ouders nu in een tehuis zitten: "Ze hebben hun hele leven elke euro omgedraaid, en nu is alles weg." Dat is bitter.

Gezondheidsexperts luiden de noodklok: "Zorginfarct" dreigt

Vooraanstaande vertegenwoordigers van de zorgverzekeraars waarschuwen daarom al maanden voor een zorginfarct. En ze hebben gelijk. Het huidige percentage bijstandsafhankelijkheid is het hoogste dat we ooit hebben gehad. Het is de thermometer van een samenleving die haar oudsten in de steek laat. Maar waar ligt het precies aan? Het antwoord is veelzijdig, maar de voornaamste boosdoeners zijn snel aangewezen:

• Stijgende personeelskosten: We hebben dringend meer zorgverleners nodig. Om hen aan te trekken en te behouden, moeten de lonen omhoog. Dat is juist en belangrijk, maar leidt automatisch tot hogere tehuistarieven.
• Inflatie en energiekosten: De tehuizen zelf kampen met exploderende prijzen voor stroom, verwarming en voedsel. Ook dit wordt doorberekend aan de bewoners.
• Tekort aan vakbekwaam personeel: Dit punt is de eigenlijke kern van het probleem. Er zijn simpelweg te weinig handen om de zorg te verlenen. Steeds minder jongeren willen dit keiharde werk doen.

En het tekort aan zorgpersoneel beperkt zich allang niet meer tot de tehuizen. Wie thuis wordt verzorgd – de zogenaamde thuiszorg – staat vaak voor een nog groter probleem. De familieleden raken overbelast en een thuiszorgdienst vinden die nog capaciteit heeft, is in veel regio's een loterij. De zorgverlener van hiernaast, die even langskomt, is een uitstervend ras.

Van de wieg tot het graf: Het systeem vertoont barsten

Soms heb ik het gevoel dat deze zorgcrisis zich door alle levensfasen heen trekt. Ook de situatie binnen de jeugdzorg is alarmerend. Ook daar is er een schreeuwend tekort aan gezinnen en professionals die zich kunnen bekommeren om kinderen die het moeilijk hebben. De allerkleinsten, die onze bescherming het hardst nodig hebben, vallen door dezelfde mazen van het net als de hoogbejaarden. Omdat de randvoorwaarden gewoonweg rampzalig zijn. Wie wil dit zichzelf nog aandoen? De beloning is vaak mager, de waardering nihil, de stress enorm.

Het kan toch niet zo zijn dat we in een van de rijkste landen ter wereld onze ouderen en zwaksten zo in de steek laten? De politiek praat al jaren over zorghervormingen, over verlichting en betere beloning. Er is veel te weinig gebeurd. De zorg in dit land heeft geen mooie praatjes nodig, maar daden. Anders zullen de 37 procent van vandaag over een paar jaar de normaalste zaak van de wereld zijn – en is de complete ineenstorting slechts een kwestie van tijd.