Manitoba-begroting 2026: Belastingvoordelen, MAID-controverse en de strijd om klimaatactie

Nou, daar is ie dan. De regering-Kinew heeft op 9 maart haar begroting voor 2026 gepresenteerd, en als je had gehoopt op een rustig, rechttoe rechtaan financieel plan, kom je bedrogen uit. Met de ene hand worden er belastingvoordelen uitgedeeld, maar met de andere wordt er flink wat politiek dynamiet rondgestrooid. Er komen maatregelen voor betaalbaarheid die je meer in je portemonnee zullen opleveren, dat is zeker, maar we worden ook geconfronteerd met een MAID-controverse die bij voor- en tegenstanders voor hoogspanning zorgt.

Laten we beginnen met wat er concreet in het document staat. De belangrijkste nieuwswaarde is de belastingverlichting. Het basisbelastingvrij bedrag wordt verhoogd, waardoor de meeste inwoners van Manitoba wat meer ademruimte op hun loonstrookje krijgen – voor een gemiddeld huishouden gaat het om zo'n 400 euro per jaar. Daarnaast wordt de tijdelijke verlaging van de accijns op brandstof verlengd, waardoor de prijzen aan de pomp tot in het najaar een paar cent lager blijven. Op het eerste gezicht is het de typische populistische zet die je van een NDP-regering mag verwachten die haar imago als partij van de werkende klasse wil verstevigen.

Maar hier wordt het ingewikkeld. Terwijl de regering zichzelf op de schouder klopte voor de betaalbaarheidsmaatregelen, belandde er een gezamenlijke brief op mijn bureau – en op die van elke andere verslaggever – waarin wordt opgeroepen tot krachtiger klimaatactie. Dit waren niet zomaar wat milieuactivisten. Het gaat om een coalitie van grote milieuorganisaties, enkele inheemse organisaties en zelfs een paar van de meer progressieve ondernemers. Zij stellen dat de begroting de klimaatdossier volledig heeft laten liggen. Ze hadden gehoopt op een echte herziening van de koolstofprijs, of op zijn minst serieuze financiering voor renovaties en openbaar vervoer. In plaats daarvan kregen ze stilte. In die kring heerst het gevoel dat de regering op dit moment te bang is om ook maar iets aan te raken dat op een koolstofbelasting lijkt, ook al laat ze daarmee geld liggen voor langetermijninvesteringen in infrastructuur.

De MAID-olifant in de kamer

Als je denkt dat de klimaatactivisten boos zijn, dan heb je nog niet gesproken met iemand uit de gehandicaptenbeweging. Er is een groeiend gevoel – en ik hoor dit van bronnen binnen het zorgsysteem – dat de begroting stilletjes de weg vrijmaakt voor wat critici de MAID-controverse noemen om uit te groeien tot een regelrechte ramp. De regering heeft extra geld vrijgemaakt om MAID-diensten uit te breiden en wat zij 'toegankelijkheid' noemen te stroomlijnen. Maar voor veel voorstanders ziet het ernaar uit dat ze een infrastructuur aan het opbouwen zijn voor een systeem dat te snel gaat, zonder adequate waarborgen.

Ik zat vorige week met een vriendin van me die in de palliatieve zorg werkt. Ze was bot: "We krijgen geld voor MAID-coördinatoren, maar we hebben nog steeds te weinig personeel in de palliatieve zorg. Wat zegt dat over onze prioriteiten?" Dat is een terechte vraag. En het blijft niet bij anekdotes. Uit de begrotingsstukken blijkt dat de financiering voor de uitvoering van MAID met 15% is verhoogd, terwijl de uitbreiding van palliatieve zorg slechts 3% meer krijgt. Je hoeft geen wiskundige te zijn om die onbalans te zien.

Woningbouw: een gemiste kans?

Dan is er nog het woningdossier. We hebben allemaal de koppen gezien over de leegstandscijfers in Winnipeg. Het is schrijnend. Dus toen woningbouwadvocaten hun campagne begonnen waarin ze opriepen tot investeringen in de begroting van Manitoba voor 2026 in huisvesting voor vrouwen en gendergelijke mensen, dachten velen van ons dat dit het jaar zou zijn dat ze eindelijk een grote overwinning zouden behalen. De regering heeft inderdaad wat geld aangekondigd – 75 miljoen euro verspreid over vier jaar voor projecten voor betaalbare woningen. Maar als je de mensen van de MDC Algemene Ledenvergadering van vorige maand mag geloven, is dat bedrag een druppel op een gloeiende plaat.

Zoals een van de belangenbehartigers het mij zei: "We hadden een gigantische stap voorwaarts nodig. We krijgen een kleine stap." De druk ligt nu bij de provincie om te laten zien hoe dat geld daadwerkelijk wordt besteed. Gaat het naar ondersteunende diensten voor vrouwen die vluchten voor geweld? Of verdwijnt het in administratieve kosten? Het gebrek aan details in de begroting baart veel mensen aan de frontlinie zorgen.

• Belastingvoordelen: Verhoging van het basisbelastingvrij bedrag; verlenging van de tijdelijke accijnsverlaging op brandstof.
• Klimaattekort: Coalitiebrief hekelt gebrek aan hervorming van koolstofprijs en financiering voor groen openbaar vervoer.
• Uitbreiding MAID: Meer geld terwijl palliatieve zorg achterblijft, leidt tot ethische tegenreactie.
• Woningtekort: 75 miljoen euro aangekondigd, maar voorstanders zeggen dat het onvoldoende is voor de omvang van de crisis.

De verwarring rond gebruikersruimtes

En net wanneer je denkt dat je de begroting onder de knie hebt, moet je ook rekening houden met de externe ruis. Premier Kinew is druk bezig met de media, en eerlijk gezegd wakkert hij de discussie over de verwarring rond gebruikersruimtes verder aan. We zagen het op 9 maart. Het ene moment heeft hij het over het succes van het model voor begeleide gebruikersruimtes; het volgende moment spreekt hij voorzichtig over 'zorgen uit de buurt'. Het voelt alsof hij een koord probeert te bewandelen tussen de stedelijke progressieve achterban die uitbreiding van deze ruimtes wil en de suburbane kiezers die er nerveus van worden.

Het helpt ook niet dat we nu zien hoe het drugsexperiment in BC eindigt. Brits-Columbia draait zijn decriminaliseringsproef terug, en dat geeft politici in Manitoba een excuus om hier geen al te gedurfde stappen te zetten. De sfeer in het parlement is dat niemand degene wil zijn die met de gebakken peren zit als het BC-model in de publieke opinie 'faalt'. Dus in plaats van een duidelijke strategie krijgen we vage uitspraken en begrotingsposten die niet lijken aan te sluiten bij de retoriek.

Kijk, deze begroting is niet op de traditionele manier een ramp – de economie zal er niet door instorten. Maar het is een klassiek politiek document. Het geeft net genoeg om te kunnen zeggen dat er iets is gedaan, terwijl de echt moeilijke problemen – klimaat, woningaanbod en het ethische moeras van MAID – vooruitschuiven. Of die strategie standhoudt tot de volgende verkiezingen hangt volledig af van de vraag of het publiek het verhaal van 'betaalbaarheid voorop' koopt, of zich begint af te vragen waarom er niet wordt gebouwd aan de toekomst.

Voorlopig: als je een huis of een auto hebt, zul je je waarschijnlijk best goed voelen. Als je een voorvechter bent van het milieu, gehandicaptenrechten of woningbouw, ben je waarschijnlijk je volgende boze brief aan het opstellen. En voor de rest van ons? Wij kijken gewoon hoe de regering-Kinew de komende maanden met de hoge temperaturen omgaat. Deze begroting is niet het einde van het verhaal. Het is slechts het eerste hoofdstuk.