Rusland in oorlog, bij de Olympische Spelen en op het veld: Van droneaanvallen tot Catharina's nalatenschap

Het is nacht, de duisternis is dicht, en dan brullen de drones daarboven. Alweer. Opnieuw is een Oekraïense stad wakker geschud door een luchtaanval van Rusland, en opnieuw staan hulpverleners met blote handen te graven in beton en gebroken glas. Om 03.17 uur slaagde een team van de lokale rampendienst erin een kleine baby levend uit het puin te halen. Een moment van pure opluchting te midden van al het wrede. Want terwijl de oorlog tussen Rusland en Oekraïne een nieuwe trieste mijlpaal nadert, zijn het vaak die kleine, trillende seconden die het ware verhaal vertellen.

Tegelijkertijd wordt er melding gemaakt van grootschalige stroomuitval in verschillende regio's. Ziekenhuizen draaien op generatoren, waterpompen staan stil, en in het donker zitten gezinnen te luisteren naar de volgende knal. Rusland beweert officieel dat een van hun mijnen is aangevallen – maar ongeacht wie het eerste schot loste, de gevolgen zijn hetzelfde: dode burgers, opgeblazen flatgebouwen en een bevolking die steeds weer vanaf nul moet opbouwen. Ik heb het conflict op de voet gevolgd, en laat ik het ronduit zeggen: deze winter wordt de zwaarste tot nu toe.

Wat gebeurt er met het Russische voetbalelftal en de Olympische Spelen?

Terwijl de bommen vallen, vocht het Russische voetbalelftal op een heel ander veld – namelijk het diplomatieke. Het team is uit bijna alle internationale toernooien gezet, en de kans om de Russische sterren in de nabije toekomst op een EK- of WK-eindronde te zien is vrijwel nul. Dat is een enorm contrast met vroeger, toen Sjtjennikov en co de stadions vulden met rood, wit en blauw.

En hoe zit het met Rusland op de Olympische Spelen? De situatie is even troebel. Sportbonden houden de deur op een kier, maar alleen voor neutrale atleten zonder vlag of volkslied. Stel je voor dat je de 100 meter finale loopt – en dan mag je niet eens naar je eigen land wijzen. Voor de meeste Russische sporters voelt dat als tweederangs deelname, maar voor sommigen is het de enige weg naar de top. De vraag is of sport ooit gescheiden kan worden van politiek, terwijl de militaire machine van Rusland door Oost-Europa dendert.

• Doden en gewonden na de laatste droneaanval op een flatgebouw in de regio Charkiv.
• Stroomstoringen treffen meer dan 200.000 huishoudens – water en warmte zijn de volgende in de rij.
• Russisch voetbalelftal speelt nu alleen nog vriendschappelijke wedstrijden tegen landen als Iran en Syrië.
• Rusland op de Olympische Spelen in Parijs 2024: slechts 15 neutrale deelnemers – een historisch dieptepunt.

Catharina II van Rusland – een tsarina in oorlogstijd

Als we het hebben over de historische machtsdromen van Rusland, duikt Catharina II van Rusland altijd op. De Duitse vorstin die autocratisch tsarina werd, breidde het rijk naar het zuiden en westen uit met zowel verstand als ijzeren hand. Ze moderniseerde Sint-Petersburg, voerde correspondentie met Voltaire en gaf haar naam aan een van de meest schitterende tijdperken uit de Russische geschiedenis. Maar ze voerde ook bloedige oorlogen tegen het Ottomaanse Rijk en liet Polen opdelen.

De vergelijking met het huidige Rusland is niet te negeren. Opnieuw zit er een leider in het Kremlin die grootsheid en invloed wil herstellen – alleen nu met drones in plaats van cavalerie. Het verschil is dat Catharina haar onderdanen nooit hoefde uit te leggen waarom jonge soldaten in zinken doodskisten thuiskwamen. Tegenwoordig stromen de beelden van het front rechtstreek onze huiskamers binnen, en niemand kan zijn ogen sluiten voor de gevolgen van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne.

De hulpverlener die de kleine baby opgroef heet Oleksandr. Hij heeft het tien keer eerder gedaan. Achteraf zei hij: "Ik ben niet heel. Ik ben gewoon een man die niet kan slapen voordat ik naar de levenden heb gezocht." Zo voelt de nieuwe oorlog van Rusland zich op de grond aan. Niet als geopolitiek schaakspel, maar als een eindeloze nacht vol kleine, trillende lichtflitsen – een babykreet, een stilstaande generator, een enkele strafschop die nooit wordt genomen. En een historische echo uit de tijd van Catharina, die laat zien dat macht altijd zijn prijs heeft.