Britse regering verbiedt Al-Quds-mars in Londen te midden van oplopende spanningen rond Jeruzalem

Voor iedereen die, net als ik, al zo lang in Londen woont, is de jaarlijkse Al-Quds-mars al tientallen jaren een vast onderdeel van de protestkalender. Maar dit jaar heeft de situatie een dramatische wending genomen. Vanmorgen gaf minister van Binnenlandse Zaken, Shabana Mahmood, groen licht aan het verzoek van de Londense politie (Metropolitan Police) om de mars volledig te verbieden. Een besluit dat nu al zorgt voor opschudding in zowel gemeenschapsgroepen als politieke kringen.

Wat is de Al-Quds-mars en waarom is die controversieel?

De naam Al-Quds is het Arabische woord voor Jeruzalem. De mars, die traditioneel op de laatste vrijdag van de Ramadan wordt gehouden, is bedoeld om solidariteit te tonen met het Palestijnse volk en verzet tegen de Israëlische controle over de stad. Door de jaren heen is de reputatie ervan echter verweven geraakt met minder fraaie elementen. Het argument van de Londense politie, dat de minister nu steunt, is dat het evenement is gekaapt door groeperingen met banden met door Iran gesteunde milities en dat het een reëel risico op verstoring van de openbare orde met zich meebrengt. Je hoeft maar naar de leuzen en spandoeken van voorgaande jaren te kijken om te begrijpen waarom de autoriteiten zenuwachtig zijn.

Hard optreden van de minister: 'Geen plaats in de Britse samenleving'

Staatssecretaris voor Justitie Sarah Sackman hield zich vanmorgen in het Today-programma niet in. Ze stelde onomwonden dat een mars met dergelijke connecties "geen plaats heeft in de Britse samenleving." Een sentiment dat door velen in de Joodse gemeenschap, die zich al lang geïntimideerd voelen door de omvang en retoriek van het protest, zal worden toegejuicht. Maar voor Britse moslims en pro-Palestijnse activisten voelt het alsof er wordt geknabbeld aan een fundamenteel recht om te protesteren. Ik sprak laatst een kennis die een café runt aan de Edgware Road, precies waar de mars meestal begint; hij zegt dat het zijn klanten in tweeën splitst.

Stemmen uit de gemeenschap en daarbuiten

Natuurlijk heeft het verbod ook ver buiten Londen een stortvloed aan reacties losgemaakt. Een in Londen gevestigd pan-Arabisch dagblad bracht het verhaal al op de voorpagina en framede het als een nieuw voorbeeld van westerse beperkingen op de Palestijnse belangenbehartiging. Ondertussen delen academici van instellingen als de Al-Quds Universiteit in Oost-Jeruzalem en het netwerk voor afstandsonderwijs AlQuds Open Universiteit hun gedachten op sociale media. Zij wijzen erop dat voor veel Palestijnen de naam Al-Quds op zichzelf een symbool is van hun nationale identiteit. Je kunt het woord niet loskoppelen van de emotie, zeker niet als je het hebt over een zo geladen stad als Jeruzalem.

Wat gebeurt er nu?

De organisatoren dreigen al met juridische stappen en stellen dat het verbod politiek gemotiveerd is en onevenredig gericht is tegen een evenement met een overwegend islamitisch karakter. Ze wijzen op andere controversiële marsen die zonder problemen hebben plaatsgevonden. De politie is echter stellig dat het hier niet gaat om het de mond snoeren van een bepaald geloof, maar om het voorkomen van ernstige ordeverstoring. Ze hebben specifieke informatie aangehaald die erop wijst dat haatzaaien en zelfs aanzetten tot geweld waarschijnlijk zouden zijn als de mars door zou gaan.

Hier is een kort overzicht van de belangrijkste argumenten die ik van beide kanten hoor:

• Voorstanders van het verbod stellen dat het een noodzakelijke stap is om de verhoudingen tussen gemeenschappen te beschermen en te voorkomen dat extremistische elementen Londen als podium gebruiken. Zij vinden dat de mars een magneet is geworden voor antisemitische leuzen en symbolen.
• Tegenstanders van het verbod zien het als een gevaarlijk precedent dat legitiem politiek protest criminaliseert. Zij benadrukken dat de overgrote meerderheid van de marsgangers vreedzame burgers zijn die hun democratische recht gebruiken om te protesteren voor Palestijnse rechten.

Persoonlijk heb ik genoeg protesten in deze stad meegemaakt om te weten dat context allesbepalend is. Tien jaar geleden werd deze mars misschien nog gezien als slechts een onderdeel van het diverse politieke landschap van de hoofdstad. Maar na 7 oktober en de daaropvolgende oorlog in Gaza is de sfeer compleet veranderd. Het besluit van de regering om de Al-Quds-mars te verbieden is niet alleen een juridische zet; het weerspiegelt hoe rauw en reëel de pijn over Jeruzalem is geworden, zelfs op de straten van Londen. Dat belooft nog een lange, hete zomer te worden met juridische gevechten en spanningen binnen de gemeenschap, zoveel is zeker.