Gen Z en de stille terugkeer naar oude rollen: Waarom jonge mannen plotseling weer gehoorzaamheid van vrouwen verwachten

Herken je dat? Je zit gezellig op het terras, de bitterballen zijn op, het biertje smaakt – en dan komt het gesprek op de jeugd van tegenwoordig. Vroeger ergerden we ons aan lang haar of harde muziek. Tegenwoordig ligt het ingewikkelder. Veel ingewikkelder. Want terwijl we dachten dat elke generatie automatisch liberaler, toleranter en gelijker zou worden, blijkt nu: de Generatie Z denkt op sommige punten angstaanjagend conservatief. Zeker als het gaat om de rollen van man en vrouw.

De schok voor de babyboomouders

Een actueel, veelbesproken onderzoek uit Groot-Brittannië heeft het zwart op wit bevestigd: Bijna een derde van de jonge mannen tussen de 16 en 29 vindt dat een vrouw haar man zou moeten gehoorzamen. Niet in conservatieve religieuze sekten, niet in een of ander ontwikkelingsland – maar bij onze buren, in een land dat we cultureel vaak als vooruitstrevend beschouwen. Ik schoot bijna in de lach van verbazing toen ik het getal zag. Mijn ouders, pur-sang babyboomers, waren ontsteld. Zij vochten in de jaren '70 nog voor zelfbeschikking, en nu rollen hun kleinkinderen met hun ogen zodra het over gelijkberechtiging gaat? Dan vraag je je toch echt af: Hebben we de hele tijd de verkeerde kant op gekeken?

Mama's jongens en het prinsjesyndroom

Natuurlijk vraag je je meteen af: Hoe heeft het zover kunnen komen? Het antwoord ligt misschien dichterbij dan we denken. Ik kwam onlangs een opmerking van een Britse columniste tegen die een punt raakte dat me niet meer losliet. Ze zegt dat wij moeders (en vaders) eindelijk moeten stoppen met het behandelen van onze zonen als kleine prinsjes. Geen grap. Als we jongens van jongs af aan leren dat de wereld van hen is, dat ze bediend worden, dat zij de sterke helden zijn en meisjes de mooie prinsesjes, dan hoeven we ons later niet te verbazen over het resultaat. Deze Gen Z is niet uit de lucht komen vallen. Het zijn onze kinderen. En een deel van hen – toegegeven, een angstaanjagend groot deel – heeft de boodschap kennelijk precies zo begrepen: De man heeft het voor het zeggen.

Protest hier, terugkeer naar oude waarden daar – de tegenstrijdigheden van een generatie

Het verwarrende is: Dezelfde generatie die zulke ouderwetse opvattingen huldigt, is ook de generatie die vrijdag de straat op gaat voor het klimaat. De Gen Z-protesten tegen rechts, tegen racisme, voor queerrechten – die zijn niet uitgestorven. Integendeel. Maar misschien is dat juist het punt. We moeten niet de fout maken de hele generatie over één kam te scheren. Er is niet dé Gen Z. Er zijn jonge feministen die luidruchtig strijden voor verandering – en er zijn jonge mannen die in een onzekere wereld verlangen naar duidelijke structuren. En dat verlangen naar orde kan zich dan uiten in zulke bizarre ideeën. De economische situatie, het woningtekort, de klimaatverandering – dat alles zorgt voor onzekerheid. En in onzekerheid grijpen sommigen helaas terug op wat vermeend heeft gewerkt: de sterke man, de volgzame vrouw.

• De conservatieve kern: Ongeveer een derde van de jonge mannen verlangt terug naar traditionele rollenpatronen.
• De vooruitstrevende voorhoede: Tegelijkertijd is Gen Z de meest diverse en luidruchtigste generatie als het gaat om klimaat- en sociale protesten.
• De zwijgende middenmoot: De meerderheid is waarschijnlijk gewoon in de war en zoekt haar eigen weg tussen TikTok-trends en een onzekere toekomst.

De 'Gen Z-blik' en de nieuwe bijbel

Ken je die blik? Die Gen Z-blik waarmee twintigers je soms opnemen? Alsof je een wandelend fossiel bent dat niets van de wereld begrijpt. Vroeger schreef ik dat toe aan jeugdige arrogantie. Tegenwoordig vraag ik me af: Misschien hebben ze deels gelijk. Misschien begrijpen wij echt niet hoe zij in elkaar steken. Zij hebben hun eigen Gen Z-bijbel – alleen is die niet in leer gebonden, maar bestaat die uit duizenden TikTok-video's, Instagram-reels en Discord-chats. Hun regels, hun moraal, hun begrip van respect – dat wordt op dit moment allemaal opnieuw gedefinieerd. Dat daarbij soms oude patronen weer opduiken, moeten we niet negeren. Maar we moeten het ook niet zonder meer verketteren. Maar begrijpen.

Wat betekent dit voor Nederland?

Bij ons in Nederland, waar het traditionele beeld van het gezin vaak nog diep verankerd is, zou deze ontwikkeling wel eens extra interessant kunnen zijn. Zal het Generatie Z lukken om de klok terug te draaien? Of zullen de luide protesten van de andere helft uiteindelijk de toon zetten? Ik ben benieuwd. En ik ben benieuwd naar het volgende gesprek op het terras. Want één ding is zeker: Saai wordt het met deze generatie niet. Ze is net zo tegenstrijdig en gelaagd als onze tijd. En we moeten goed opletten – ook al doet die Gen Z-blik soms zeer.