Stephen Graham is overal: Van psychologische terreur in ‘Heel’ tot horrormeester Stephen Graham Jones

Op dit moment is de naam Stephen Graham onmogelijk te vermijden – en daar mogen we ontzettend blij mee zijn. In de bioscoop zien we hem in een van de meest ongemakkelijke rollen uit zijn carrière, terwijl een andere Stephen Graham Jones tegelijkertijd de bestsellerlijsten bestormt met een van de meest originele vampierromans in tijden. In de war? Kom erbij, hier brengen we orde in de chaos van twee kunstenaars die dezelfde naam delen, maar ieder op hun eigen topniveau actief zijn.

Een pater familias in de hel: ‘Heel’ is precies zo donker als je hoopt

Eerst moeten we het hebben over de film die op 6 maart in première ging. Stephen Graham (‘Adolescence’, ‘Boiling Point’) is terug, en deze keer is hij angstaanjagender dan ooit. In ‘Heel’ (oorspronkelijk heette hij ‘Good Boy’ tijdens het filmfestival van Toronto afgelopen najaar) speelt hij Chris, een familieman die in een ogenschijnlijk vredig buitenhuis woont. Samen met zijn vrouw Kathryn (een griezelig goede Andrea Riseborough) ontvoert hij de jonge, gewelddadige 19-jarige Tommy (Anson Boon). Het doel? Hem in de kelder ketenen en het geweld eruit 'hervormen'.

Dit is niet je gebruikelijke wraakthriller. Regisseur Jan Komasa (‘Corpus Christi’) creëert een claustrofobisch psychologisch drama waarin de grenzen tussen slachtoffer en dader vervagen. Voor degenen onder ons die Graham al volgen sinds ‘This Is England’, is het fascinerend om te zien hoe hij zijn vermogen om kwetsbaarheid te tonen – dezelfde kwetsbaarheid die hem in januari een welverdiende Golden Globe opleverde voor ‘Adolescence’ – gebruikt om iets diep verontrustends te scheppen. Je haat Chris, maar je kunt niet anders dan blijven kijken. De critici zijn eensgezind in hun lof voor de chemie tussen Graham en Riseborough. Dit is een film die onder je huid gaat zitten.

Van scherm naar boekpagina: een heel ander soort horror

Terwijl je ‘Heel’ laat bezinken, is het perfecte timing om in de literatuur te duiken. Want wie op Google zoekt naar Stephen Graham Jones (ja, met achternaam) wacht een heel andere, maar even intense ervaring.

Zijn nieuwste roman, ‘The Buffalo Hunter Hunter’, verscheen in maart vorig jaar en wordt alom bestempeld als een meesterwerk. Het wordt omschreven als 'de Moby-Dick van de horror', en het is niet moeilijk te begrijpen waarom. Jones, hoogleraar en lid van de Blackfeet-natie, levert een gelaagd verhaal. Via een dagboek uit 1912 ontmoeten we Good Stab, een Blackfeet-indiaan die in een biecht aan een priester vertelt over zijn leven – en over hoe hij iets anders dan menselijk werd. Het is een verhaal over kolonialisme, wraak en bloed, en het is misschien wel de meest intelligente vampiervertelling sinds ‘Interview with the Vampire’.

Jones speelt met het format op een manier die je doet rillen. Hij zei zelf in een interview dat hij elke verteller zijn eigen 'schrijfregels' gaf – de een gebruikt puntkomma's, de ander lange gedachtestreepjes – om de stemmen gescheiden te houden. Het is dat soort vakmanschap dat het boek zowel episch als persoonlijk laat aanvoelen.

Twee artiesten, één rode draad

Het is eigenlijk best ontroerend om te zien hoe beide Stephen Grahams met hun wortels werken. De acteur, hij uit Kirkby in Liverpool die in zijn Emmy-dankwoord zei 'dit overkomt een jochie als mij niet', vond zijn weg naar de filmscène via een lokale videotheek. Hij is altijd volks, dicht bij de grond gebleven, en in ‘Heel’ zet hij dat huiselijke volledig op zijn kop.

Schrijver Jones gebruikt zijn ervaringen uit het Blackfeet-reservaat om een wereld te bouwen waarin bovennatuurlijke wezens niet alleen monsters zijn, maar dragers van geschiedenis en trauma. Het is een diepgang die ervoor zorgt dat je nog lang over het boek nadenkt, lang nadat je het hebt dichtgeslagen.

Als je van kunst houdt die geserveerd wordt met rauwe zenuwen en oprechte emotie, dan beleven we nu gouden tijden.

Samengevat: Wat mag je niet missen?

• In de bioscoop: ‘Heel’ met Stephen Graham. Neem iemand mee om je hand vast te houden, dit wordt een intense filmervaring.
• In de boekenkast: ‘The Buffalo Hunter Hunter’ van Stephen Graham Jones. Perfect voor wie houdt van historische epen met een vampierachtige twist.
• Bonus: Heb je ‘Adolescence’ op Netflix nog niet gezien? Doen. Kijk hoe Graham zowel schreef als speelde voor een Emmy. Het is de perfecte opwarmer voor ‘Heel’.

Of je nu fan bent van ongemakkelijke film of literaire horror, de naam Graham levert de waar in het voorjaar van 2026. Ren, niet lopen.