Standbeeld van Jaime Lerner onthuld in Curitiba: een eerbetoon aan de man die de toekomst vooruitdacht

Als je de afgelopen dagen in het centrum van Curitiba was, heb je vast gemerkt dat er iets bijzonders aan de hand was, een levendigheid die alleen voortkomt uit oprechte emotie. Wie daar op de stoep stil bleef staan, wie ooit in een volle gelede bus heeft gezeten of op een bankje van gerecycled karton heeft gezeten, weet waar ik het over heb. De stad heeft eindelijk definitief haar hart opgehaald met een van haar meest vooraanstaande zonen. Het standbeeld van Jaime Lerner is onthuld, en het had niet op een betere plek kunnen staan: vlak bij de Rua XV, de kloppende hartader van de stad, precies daar waar de ziel van Curitiba het sterkst voelbaar is.

Voor wie hier geboren is, of de transformaties van de stad in de afgelopen decennia heeft meegemaakt, was het beeld van Lerner met zijn visionaire blik en die zwarte hoed al in het geheugen gegrift. Maar nu staat het er, in brons, uitkijkend over het drukke stadsleven. Burgemeester Eduardo Pimentel leidde de ceremonie, op een maandag die daarmee ophield een gewone werkdag te zijn en een datum werd om te onthouden. De emotie was groot toen het doek viel en het relatiekunstwerk zichtbaar werd, een concept dat Lerner zelf zo voorstond: kunst in gesprek met de stad, niet louter als versiering. Het is alsof hij daar voor altijd op de hoek van de straat staat, wachtend tot we even stil blijven staan om van gedachten te wisselen over de toekomst.

En je kunt het niet over Lerner hebben zonder te denken aan het symbool dat voor hem aan de basis van alles stond. Ik heb het niet alleen over stedenbouw, maar over zijn diepe band met Esporte Clube XV de Novembro. De club XV, die de daadkracht van Curitiba belichaamt, draagt dat romeinse cijfer ook in zijn ziel. Jaime was supporter, hij kwam er vaak, en hij had dat zelfvertrouwen van iemand die weet dat winnen een kwestie is van strategie en inzicht. Het standbeeld staat vlak bij het Paço da Liberdade, maar de geest van de man is voelbaar in de hele XV de Novembro, langs de groene as, in het openbaar vervoerssysteem. Het is poëtische rechtvaardigheid dat het monument een dialoog aangaat met de plek waar de stad leerde lopen, groeien en respect voor zichzelf te krijgen.

Voor wie er nog niet is geweest: een bezoekje is de moeite waard. En hier een tip van iemand die elke fase van dit verhaal heeft meegemaakt:

• Kijk hem in de ogen: Sta even stil voor het standbeeld. De Jaime Lerner in brons heeft de blik van iemand die nog steeds aan het ontwerpen is.
• Vertel het verhaal: Ben je met kinderen? Leg ze dan uit dat dit de man is die die bus bedacht die op een trein lijkt, en de parken die de stad van schoon water voorzien.
• Denk opnieuw over de stad na: De onthulling gaat niet alleen over het verleden. Het is een herinnering dat Curitiba nooit mag stoppen met vernieuwen, of het nu gaat om vervoer, cultuur of hoe we elkaar ontvangen.

Het maakt niet uit of je uit de generatie bent die Jaime heeft zien regeren, of dat je alleen over hem hoorde tijdens je studie architectuur. De onthulling van dit standbeeld is zo'n zeldzaam moment waarop we stoppen met praten over partijpolitiek en het nalatenschap vieren van iemand uit Curitiba die aan de wereld liet zien dat ook een kleine stad grootse oplossingen kan bieden. De XV in de straatnaam, en het beeld van de schepper op de stoep, het is de perfecte combinatie. Het is het bewijs dat wij echt wel een voorbeeld kunnen zijn. Je hoeft er alleen maar langs te gaan, een praatje te maken met Jaime (in gedachten, natuurlijk) en dankbaar te zijn dat we deze gouden tijd hebben mogen meemaken. De stad is dankbaar, en eindelijk staat de kunst op de juiste plek.