Berlin pakt keihard aan: Hoe de stad gangsters hun dikke bakken en villa's afpakt

Berlijn is er nu echt klaar mee. Deze week dropte de Senaat van de stad een bom onder de onderwereld: een nieuwe wet die autoriteiten de macht geeft om zware criminelen te ontdoen van hun duurste speeltjes—de Porsches, de villa's in Grunewald, de designhorloges. En eerlijk is eerlijk, het werd verdomde tijd. Jarenlang zagen we die knapen door Neukölln scheuren in auto's die meer kosten dan de meesten van ons in een decennium verdienen, en nu zegt de staat: "Mooi niet langer."

Een nieuw wapen: hoe het werkt

De nieuwe wet, die Berlijn door de Bundesrat jaagt, maakt het een stuk eenvoudiger om bezittingen gelinkt aan georganiseerde misdaad te confisqueren. In plaats van te moeten bewijzen dat elke cent van illegale activiteit afkomstig is—een hels karwei als je te maken hebt met brievenbusfirma's en offshore-rekeningen—wordt de bewijslast omgedraaid. Als een kerel zonder legitieme baan rondrijdt in een Lamborghini van een half miljoen, mogen de autoriteiten die nu in beslag nemen en later pas vragen stellen. De wet is rechtstreeks gericht op de clans en maffia-types die delen van de stad in hun persoonlijke wingewesten hebben veranderd.

Wat valt er onder de hamer?

Wat voor spullen hebben we het dan over? Loop door de juiste wijken en je spot ze meteen:

• Supercars: volledig opgetuigde Mercedessen, BMW's en af en toe een Maserati, vaak met getinte ramen en (zogenaamd) diplomatieke kentekenplaten.
• Topvastgoed: penthouse-appartementen in Mitte, uitgestrekte villa's in Zehlendorf en zelfs hele flatgebouwen, contant betaald van god-mag-weten-waar.
• Sieraden en bling: gouden kettingen dik genoeg om een boot mee te verankeren, op maat gemaakte horloges en zoveel opzichtige ringen dat je er een agent mee verblindt.

Maar wat iedereen in de kroegen en werkplaatsen van de stad aan de praat heeft, is dit: terwijl de gangsters hun statussymbolen verliezen, juicht de gewone Berlijner in stilte. Ik praatte laatst met een klusjesman—hij rijdt in een aftandse Citroen Berlingo vol gereedschap—en hij zei: "Ze mogen wat mij betreft. Misschien wordt mijn busje dan niet meer om de week opengebroken." Dat is de realiteit: die criminelen pronken niet alleen met hun geld, ze creëren een sfeer van angst. De Berlingo, dat bescheiden werkmanspaard van Berlijnse vaklui, staat in schril contrast met de gepantserde SUV's van de onderwereld.

Vanuit de basis: hoe Berlijners erover denken

En het gaat niet alleen om auto's. Neem nou BERLINGERHAUS, een bekend flatgebouw in het hart van de stad waar al langer geruchten de ronde doen dat het een broedplaats voor duistere figuren is. Onder de nieuwe wet kunnen ze het gebouw gewoon innemen als de autoriteiten kunnen bewijzen dat het met vuil geld is gekocht. Stel je de boodschap eens voor: je kunt je buit niet langer in stenen wegstoppen. Het is een directe klap voor de clanstructuren die zich in bepaalde delen van Berlijn hebben genesteld.

Zelfs op de voetbaltribunes gonst het ervan. Bij het Olympiastadion staan de fans van Hertha BSC bekend om hun scherpe ogen en nog scherpere tong. Ze klagen al lang dat zogenaamde gangsters proberen mee te profiteren van de parkeerplaatsen op wedstrijddagen of nepsjaaltjes staan te verkopen buiten het stadion. Een ouwe rot vertelde me: "Als deze wet ook maar één van die lui van straat haalt, is het al winst. Hopelijk pakken ze degenen aan die denken dat ze van de hele tent zijn." Het is een gevoel dat je vaker hoort: nu is het mooi geweest.

Natuurlijk klinkt er verontwaardiging van de gebruikelijke figuren—advocaten die het een heksenjacht noemen, burgerrechtengroeperingen die waarschuwen voor een te ver doorgeschoten overheid. Maar in een stad waar een gewelddadige overval op klaarlichte dag of een schietpartij bij een waterpijpcafé nauwelijks nog de wenkbrauwen doet fronsen, zijn de meesten bereid de overheid het voordeel van de twijfel te geven. Berlijn is altijd een stad van ruwe kantjes en vernieuwing geweest. Nu probeert het een ander soort huid af te werpen: een die bezoedeld is door de georganiseerde misdaad. Als deze wet werkt, zijn de enige opzichtige dingen die nog op straat te zien zijn de kerstverlichting op de Kurfürstendamm. En die ruil zouden de meeste Berlijners met beide handen aangrijpen.