8 Maart Vrouwendag in Wenen: Van muze tot kunstenares – Bonte vuist tegen oude rolpatronen

Als je deze zaterdag door het centrum van Wenen slentert, vallen ze meteen op: de bonte vuisten die stralen op T-shirts, borden en spandoeken. 8 Maart, de Internationale Vrouwendag, heeft de stad stevig in zijn greep. Maar deze keer is alles een beetje anders. De jonge vrouwen die hier door de straten trekken, dragen geen keurige bloemen meer in hun knoopsgat – ze dragen statement-shirts met teksten die onder de huid gaan zitten.

"Ik ben niet de muze, ik ben de kunstenaar", staat er in dikke letters op een zwart zomer-T-shirt, gecombineerd met een versleten spijkerjasje. Een andere betoogster heeft een herenshirt aangetrokken waarop in speelse letters prijkt: "IK BEN NIET DE MUZE IK BEN DE KUNSTENAAR 8 MAART VROUWENDAG". Het is alsof iemand de zin die al een paar jaar door de sociale media dwaalt, eindelijk de straat op heeft gebracht. De boodschap is duidelijk: Wij zijn niet langer de stille muzen op de achtergrond die kunstenaars inspireren – we grijpen zelf naar het penseel, de microfoon, de spuitbus.

De straat als catwalk van protest

Wat hier in Wenen gebeurt, is meer dan alleen een demonstratie. Het is een samensmelting van mode, politiek en alledaagse cultuur. De T-shirts voor 8 Maart zijn veranderd in wandelende posters. Ze laten zien dat feminisme niet in het collegezaal of het vrouwencafé hoeft te blijven, maar op straat wordt geleefd – comfortabel, veelzijdig en honderd procent modieus, zoals het op diverse verkoopplatforms heet. Naast de kunstenaarsslogan zie je steeds weer de bonte vuist, het motief dat allang het symbool is geworden van een strijdbare, solidaire beweging. Het staat voor diversiteit, voor woede, maar ook voor saamhorigheid. Een vuist die niet slaat, maar verbindt.

De sfeer is gespannen, maar niet agressief. Een groep oudere vrouwen met grijze vlechten mengt zich onder de jonge activisten. Ze herinneren eraan dat de strijd niet nieuw is. "Mijn grootmoeder ging al in 1911 de straat op voor vrouwenkiesrecht", roept een van hen in de menigte. En inderdaad: 8 Maart heeft zijn wortels diep in de arbeidersvrouwenbeweging en de vredesprotesten van het begin van de 20e eeuw. Ook nu, met oorlog in Europa, krijgt de dag een extra urgentie. Vrouwen organiseren hulpkonvooien, naaien beschermvesten, protesteren tegen herbewapening. De leuzen versmelten: Vrede en feminisme – twee kanten van dezelfde medaille.

Wat de leuzen vandaag betekenen

Als je goed luistert naar wat mensen roepen en op hun borden leest, kom je een bonte mix van oude en nieuwe eisen tegen:

• "Gelijk loon voor gelijk werk" – een klassieker die niets aan actualiteit heeft ingeboet.
• "Mijn lichaam is van mij" – onverminderd belangrijk in tijden waarin reproductieve rechten opnieuw onder vuur komen te liggen.
• "Bonte vuist tegen rechtse haat" – een duidelijke uitspraak tegen de opkomende rechtse stroming in Europa.
• "Ik ben niet de muze, ik ben de kunstenares" – de slogan die de nieuwe generation typeert: zelfbeschikkend, creatief, luid.

Op het T-shirt van een jonge vrouw die op de schouders van haar vriendin door de menigte wordt gedragen, prijkt een klassiek "8 Maart Vrouwendag International Women's Day"-motief. Ernaast verkoopt een klein kraampje zelfbedrukte shirts met de opdruk "Ik Ben Niet De Muze Ik Ben De Kunstenares" – zomer, ronde hals, 100% katoen, maar ook 100% statement. De verkoopster grijnst: "Ze gaan als zoete broodjes, die dingen. Mensen willen niet alleen meer consumeren, ze willen laten zien waar ze staan."

Natuurlijk, een deel ervan is ook commercie. Dat valt niet te ontkennen. Maar wanneer duizenden mensen 's middags bij de vrouwenstaking door de Mariahilfer Straße trekken, wanneer ze fluiten, trommelen en hun vuisten in de lucht steken, dan voel je: daar broeit wat. Het is niet alleen een aardige gewoonte om de vrouwen eens wat bloemen te geven. Het is een dag waarop het onzichtbare werk zichtbaar wordt, waarop de woede over onrecht eruit moet – en waarop de vreugde van gemeenschap overheerst.

Aan het einde van de bijeenkomst op het Heldenplatz wordt nog luidkeels de oude hit ingezet: "Bella Ciao". Maar de teksten zijn herschreven. "Een vrouw die vrij is, zal zich nooit buigen", schalt het over het plein. En ergens past dat perfect bij 8 maart 2024: De traditie leeft, maar de toon wordt zelfbewuster. De muze heeft het atelier verlaten en staat nu midden in het leven – met penseel, palet en een flinke portie woede in haar buik.