Diplomatstaden in Stockholm krijgt veiligheidszone – zo wordt Östermalm beïnvloed

Er gebeurt iets met een wijk wanneer de stille, waardige gevel plotseling barsten vertoont. Ik woon al meer dan twintig jaar in Östermalm, en ik kan je vertellen dat ik nog nooit zoiets heb meegemaakt. Diplomatstaden, dat stukje tussen Nobelparken en Gärdet dat altijd een soort beheerste elegantie uitstraalde, is op dit moment een plek die als zo gevaarlijk wordt beschouwd dat de autoriteiten hun zwaarste middel inzetten: een veiligheidszone.

Vanaf woensdag 12:00 uur is het dus officieel. Het gebied dat onder andere wordt begrensd door de Laboratoriegatan en delen van de Nobelgatan is nu een plek waar de politie fouilleringen mag uitvoeren zonder dat je ook maar van een misdrijf verdacht hoeft te worden. Een bron met kennis van het politiewerk zei gisteravond tegen mij: "We hadden geen keuze. De druk was te hoog."

Wat is er eigenlijk gebeurd in de buurt tussen de ambassades?

Voor wie de ontwikkelingen niet dagelijks heeft gevolgd: dit gaat niet om een eenmalig incident. Afgelopen voorjaar werd dit gebied, dat velen nog steeds associëren met het Science Museum en de kantoren van Sveriges advokatsamfund, getroffen door een alarmerende geweldsspiraal. Het begon met een reeks gevallen van vandalisme en bedreigingen aan het adres van personeel van verschillende buitenlandse vertegenwoordigingen, maar vorige week veranderde de situatie van onrust in direct gevaar. De gebeurtenissen van de afgelopen tijd, waaronder een schietpartij in de buurt van de Ambassade van de Verenigde Staten, maakten de uiteindelijke beslissing eenvoudig.

Het voelt eigenlijk merkwaardig. Hier hebben we AB Diplomatstaden Fastighetsförvaltning dat al die jaren zorgdroeg voor deze prestigieuze gebouwen met fluwelen handschoenen, en nu staan we hier te praten over fouilleringzones. Je verwacht zoiets normaal gesproken in de buitenwijken, niet tussen de rode bakstenen huizen en de Zweedse vlaggen die in de wind wapperen.

Zo werkt de veiligheidszone – en waarom juist hier

Volgens informatie die uit besloten vergaderingen is gelekt, gaat het om de inschatting dat er een "risico op ernstige geweldsmisdrijven" bestaat. Voor ons die hier dagelijks komen, betekent dit concrete veranderingen. Vanaf woensdagmiddag zul je een aanzienlijk grotere politieaanwezigheid zien. De fouilleringen zullen niet willekeurig plaatsvinden; de focus ligt op het afschrikken en oppakken van mensen die wapens of andere gevaarlijke voorwerpen bij zich dragen.

• Het gebied: Wordt in de praktijk begrensd door Strandvägen in het zuiden, Djurgårdsbrunnsviken in het westen en het gebied rond de ambassades in het noorden. Het is een klein, maar uiterst symbolisch gebied.
• Looptijd: De zone geldt in eerste instantie voor twee weken, maar kan worden verlengd als de situatie daarom vraagt.
• Wat houdt het in? De politie heeft het recht om jou en je bezittingen te fouilleren zonder verdenking van een misdrijf. Het gaat erom een gevoel van veiligheid te creëren – al is de ironie van het noemen van een fouilleringszone een "veiligheidszone" mij niet ontgaan.

Het is een drastische maatregel. Zweden heeft bijna tien jaar niet eerder een vergelijkbare situatie meegemaakt in zulke centrale en prestigieuze wijken. Östermalm wordt nu wakker in een nieuwe realiteit waarin diplomatieke onschendbaarheid en de mooie gevels geen garantie meer zijn voor rust.

Wat gebeurt er met het dagelijks leven?

Vanmorgen sprak ik met een van de winkeliers aan de Laboratoriegatan. Hij maakt zich zorgen. Niet om de veiligheidszone op zich, maar om het signaal dat het afgeeft. "Zullen mensen hier nog durven komen om iets te drinken?" vroeg hij. Dat is een legitieme vraag. Tegelijkertijd, als je het mij vraagt, is het alternatief erger. Wanneer de georganiseerde misdaad zich vestigt in een gebied als dit, waar de huizenprijzen het hoogst van het land zijn en de Ambassade van de Verenigde Staten een herinnering is aan de internationale aanwezigheid, dan is het tijd om de noodrem te trekken.

De politie zal zichtbaar aanwezig zijn. Ze zullen met mensen praten. Ze zullen in portieken staan en vragen wie je bent. Voor de gemiddelde inwoner van Stockholm die even langs wil komen voor een tentoonstelling in het Science Museum of een bezoek brengt aan een advocatenkantoor in de buurt van Sveriges advokatsamfund, zal het vooral voelen als een ongemakkelijk, maar noodzakelijk kwaad.

Wat er nu in Diplomatstaden gebeurt, is een herinnering dat geen enkele wijk immuun is. Ook deze niet. Nu zal moeten blijken of deze krachtige maatregel daadwerkelijk het gewenste effect sorteert. Hopelijk kunnen we over een paar weken op deze periode terugkijken als het keerpunt waarop de stad de controle over een van haar meest unieke plekken terugkreeg.