Umar Dzhabrailov: Van Glans tot Graf van een Russische Zakenman die van Wenen Hield

Het nieuws bereikte me gisteravond en wil maar niet uit mijn hoofd verdwijnen. Umar Dzhabrailov – voor veel Oostenrijkers misschien slechts een voetnoot, maar voor ingewijden een van de meest schitterende figuren van de Russische zakenwereld – zou zelfmoord hebben gepleegd. De eerste berichten die uit Moskou doorsijpelden, klonken nog ongelooflijk: Умар Джабраилов, de man met een voorliefde voor dure hotels, mooie kunst en nog duurdere auto's, dood aangetroffen in zijn appartement in het beroemde Oekraïne-hotel. De officiële instanties spreken van zelfmoord. Als je de geruchten uit zijn kringen hoort, wordt het beeld niet duidelijker – integendeel.

Een Tsjetsjeen in de wereld van de oligarchen

Om te begrijpen wie Dzhabrailov Umar werkelijk was, moet je terug naar de roerige jaren negentig. De in Tsjetsjenië geboren zakenman, wiens naam, afhankelijk van de lezing, soms Umar Dzhabrailov, dan weer cyrillisch Умар Джабраилов wordt geschreven, maakte destijds de sprong van de Kaukasus naar het hart van de Russische macht. Hij was niet een van de luidruchtige grondstoffenoligarchen zoals Abramovitsj of Deripaska. Zijn wereld was die van luxe, vastgoed en politiek achter de schermen. Hij zat zelfs in de Federatieraad, de hoogste kamer van het Russische parlement – een positie die je niet zomaar krijgt zonder nauwe banden met het Kremlin. Zijn ware passie ging echter altijd uit naar de glinsterende façade: de bouw van winkelcentra, de ontwikkeling van luxehotels en het verzamelen van kunst die op elke veiling records breekt.

De Weense sporen van een globetrotter

Voor ons in Oostenrijk is vooral één ding interessant: Umar Dzhabrailov hield van Wenen. Ik herinner me gesprekken met vastgoedmakelaars in de Eerste Wijk, die steeds weer opgetogen vertelden over een discrete Russische koper die torenhoge prijzen betaalde voor historische paleizen – contant, uiteraard. Of het direct om hem ging, is moeilijk te zeggen, maar zijn portefeuille was internationaal en Wenen stond bovenaan zijn lijst van steden waar je gezien moest worden. Bij de opening van het Operabal of in de exclusiefste lounges van het Hotel Sacher – Джабраилов Умар was aanwezig. Hij belichaamde het type moderne Russische zakenman dat zich net zo gemakkelijk beweegt in de westerse high society als in de gangen van het Moskouse machtscentrum. Zijn investeringen hier? Ik gok op een paar zorgvuldig geselecteerde objecten, misschien verborgen achter brievenbusfirma's, want echt Russisch geld stroomt immers graag in het verborgene.

De laatste dagen van een opgejaagde?

Des te schokkender is nu het nieuws uit Moskou. Naar verluidt zou hij zichzelf hebben doodgeschoten in zijn appartement in het Stalin-hoogbouw aan de oevers van de Moskva. In Russische onlinekanalen overslaan de speculaties met details elkaar, maar niemand weet echt wat er in de uren ervoor is gebeurd. Was het werkelijk de zelfgekozen dood van een man die onder druk stond? Sinds de sancties tegen Rusland en de toenemende druk op iedereen die als 'westers verbonden' gold, werden de zaken voor dergelijke figuren steeds moeilijker. Veel van zijn partners haakten af, zijn bankrekeningen in Zwitserland werden bevroren. Anderen fluisteren weer over interne machtsstrijd in de Kaukasus-clan, die hem in een uitzichtloze situatie zou hebben gedreven. Feit is: een man die zozeer in de schijnwerpers stond, verdwijnt niet zomaar in het duister. Zijn dood laat een vacuüm achter, en niet alleen een emotioneel.

Wat gebeurt er nu met zijn imperia?

Voor zakenlieden en investeerders in Oostenrijk opent deze tragedie een onaangename, maar realistische vraag: Wie erft de aandelen van de bedrijven die hier mogelijk geregistreerd staan? En nog belangrijker: Worden er nu activa tegen dumpprijzen op de markt gegooid? In de komende maanden zal blijken of de familie of trouwe zakenpartners de erfenis kunnen aanvaarden – of dat de Russische staat via de lange arm van zijn autoriteiten toehapt. Ik ken een paar notarissen en advocaten in de Weense binnenstad die de situatie al discreet aan het verkennen zijn. Het zou kunnen dat enkele van de meest prestigieuze adressen in Wenen binnenkort een nieuwe eigenaar zoeken. Voor degenen met diepe zakken en sterke zenuwen zou zich hier een kans kunnen voordoen – hoe cynisch dat ook mag klinken.

• Vastgoed: Luxeappartementen en bedrijfsruimten op toplocaties kunnen binnenkort van eigenaar wisselen.
• Kunstcollecties: Delen van zijn beroemde collectie Russische avant-gardekunst zouden via veilinghuizen in Wenen geveild kunnen worden.
• Netwerken: Zijn contacten met Oostenrijkse politici en zakelijke leiders zijn nu zonder anker – nieuwe allianties zullen zich vormen.

Het einde van een tijdperk – en een nieuw hoofdstuk

De dood van Umar Dzhabrailov markeert meer dan alleen het einde van een excentriek leven. Het symboliseert het brute ontwaken van een hele generatie Russische zakenlieden die dachten dat ze voor altijd op twee bruggen konden dansen – tussen westerse luxe en oosterse machtspolitiek. Nu hij er niet meer is, moeten we in Wenen en elders goed opletten. Zijn nalatenschap zal niet alleen in ordners worden beheerd, maar ook zichtbaar blijven in de glinsterende façades van de stad. Voor mij als jarenlange waarnemer is het duidelijk: Het verhaal van Джабраилов Умар is nog lang niet af – het gaat nu slechts een nieuwe, onzekere fase in. En ik zal er bovenop blijven zitten, want als iemand wist hoe je kapitaal kon slaan uit het onzekere, dan was het Umar. Alleen zal hij deze keer niet meer meedoen.