Oscar-winnaar "Sentimental Value": Waarom sommige dingen opeens oneindig veel voor ons betekenen
Eindelijk! Het is gelukt. Tijdens de Oscaruitreiking van dit jaar ging er een gemompel door de zaal toen Joachim Triers „Sentimental Value“ werd bekroond voor beste internationale film. Ik keek live en dacht bij mezelf: nou, eindelijk, Noorwegen. Jarenlang werd er in de branche gefluisterd dat de Scandinaviërs weer eens flink moesten toeslaan – en nu is het zover. Een film die zo stil en ingetogen binnenkomt en dan zoveel teweegbrengt, dat moet je maar net voor elkaar krijgen.
Het gaat over een gezin in Oslo dat na de dood van de moeder haar huis doorzoekt. Ze staan daar met dozen vol spullen: een oude vulpen, brieven met vergeelde randen, een koffiekan met een barst. Geen van deze dingen is een euro waard, en toch zouden ze ervoor knokken. Ik herken dat bij mezelf. Dat ene boek dat ruikt naar het huis van oma. Of de koekenpan waarin altijd de beste rösti werd gemaakt. Het is dat fenomeen, die onzichtbare lijm die ons aan dingen bindt.
De echte waarde die geen prijskaartje laat zien
Wij hebben hier in Nederland natuurlijk een goed gevoel voor waarde – maar we hebben het hier niet over de goudprijs. Het heet emotionele waarde, die ideële waarde die een voorwerp voor ons heeft. Het tart elke markteconomie. In de film is het een simpele gitaar die van de vader was, amper bespeelbaar, ontstemd. Maar de dochter wil hem per se houden, omdat haar kindertijd eraan vastzit. Precies zulke scènes zijn het die Joachim Trier zo meesterlijk vastlegt. Geen wonder dat de film nu een Oscar heeft – hij laat ons zien dat we allemaal een beetje sentimentele verzamelaars zijn.
Boeken als stille getuigen
Deze week ontdekte ik in een boekhandel in Utrecht een Engels boek: „Once Upon a Tome: The Misadventures of a Rare Bookseller“. Het gaat over een antiquaar in Bath die dagelijks wordt geconfronteerd met de emotionele waarde van anderen. Mensen brengen oude boeken die eigenlijk niets meer waard zijn – maar er zit een opdracht uit 1923 in of een geperst vergeet-mij-nietje. En opeens wordt het boek een schat. Dat is precies dezelfde magie als in de film.
Soms denk ik: de dingen die er voor ons echt toe doen, hebben geen prijs. Ze zijn er gewoon, als stille metgezellen. Ik heb me afgevraagd welke voorwerpen bij mij persoonlijk de grootste emotionele waarde hebben. Het zijn deze drie:
- De versleten plaat van mijn vader, die hij me heeft nagelaten – hij blijft hangen op het beste stuk, maar dat is precies wat hem bijzonder maakt.
- Een briefje met een kinderachtig bedankje van mijn nichtje, dat ze ooit onder mijn deur door heeft geschoven.
- De oude wandkalender uit 1999, die ik gewoon niet weg kan gooien omdat ik er elke avond mijn huiswerk in noteerde.
Ik wed dat ieder van ons zo'n doos op zolder heeft of een la vol spullen die voor buitenstaanders volkomen onbegrijpelijk zijn. Maar dat is juist het mooie ervan. "Sentimental Value" heeft dit nu naar Hollywood gebracht – en ik vind dat die stille schatten dat verdiend hebben.