Origo: Van Hollywood tot het Hollandse keukentafel – de onverwachte reis van een woord

Het is een klein woord, slechts vijf letters. Maar als je er eenmaal op gaat letten, duikt Origo overal op. Afgelopen week kwam het nieuws dat de hele filmindustrie deed opschrikken. Niet in Hollywood, maar in Boedapest. Daar heeft Origo Studios, een van Europa's grootste filmproductiebedrijven, net een enorme investering in gebruik genomen. We hebben het over een industrieel zonnepark dat zich uitstrekt over 44.000 vierkante meter.

Dit is niet zomaar een zonnepark. Dit is de groene toekomst van Hollywood, maar dan echt. Mensen die er werken, weten dat dit een gamechanger is. Voor het eerst kan een studio van deze omvang haar producties grotendeels laten draaien op zelf opgewekte, duurzame energie. Ik heb met mensen uit de branche gesproken die zeggen dat dit het toekomstige model wordt. Zodra de grote Amerikaanse studio's hun ecologische voetafdruk serieus gaan berekenen, wordt het opeens heel aantrekkelijk om te filmen op een plek als Origo. Het gaat niet alleen om milieubewustzijn, maar om voorop lopen.

Van filmscherm tot keukentafel

Maar wat betekent Origo eigenlijk voor ons hier in Nederland? Voor velen van ons is het in de eerste plaats een designicoon. Ik heb het natuurlijk over het Iittala Origo bord oranje 26 cm. Dat bord dat sinds de jaren 90 in vrijwel ieder Hollands huis te vinden is. Het is ontworpen door Harri Koskinen, maar de geschiedenis gaat eigenlijk verder terug. De ontwerpers achter de oorspronkelijke serie, die al in 1997 uitkwam, slaagden erin iets unieks te creëren. Ze vingen een gevoel van beweging en warmte, precies in het midden van het Noordse minimalisme. Die heldere oranje kleur, bijna als een zonsopgang op je bord, weet elk gerecht er net wat luxer uit te laten zien.

Ik heb zelf een theorie dat dit bord een van de weinige gebruiksvoorwerpen is die echt van generatie op generatie worden doorgegeven. Je kocht het toen je je eerste eigen keuken kreeg, en nu eten je kinderen van precies hetzelfde bord. Dat heeft toch iets moois, vind ik. Het is een ander soort origo – een soort thuisbasis.

De oorsprong van taal – waar alles naartoe leidt

En dan is er nog de letterlijke betekenis. De oorsprong van taal. Het woord Origo komt uit het Latijn en betekent precies dat: "bron", "oorsprong" of "begin". In de wiskunde is het het nulpunt in een coördinatenstelsel, waar de x- en y-as elkaar kruisen. Alles begint daar. En als ik erover nadenk, is dat misschien wel waarom het woord zo geladen is. Of het nu gaat om een filmimperium dat zijn toekomst bouwt op zonne-energie, of om het vinden van thuis in een designobject, het draait allemaal om teruggaan naar de essentie.

Er is nog een persoon met die naam die een vermelding verdient: Iris Origo. Ze was een Anglo-Ierse schrijfster en biograaf die tijdens de oorlog in Italië woonde. Haar dagboeken uit die tijd behoren tot de meest rauwe portretten van alledaagse moed die er zijn. Ze schreef over het vinden van menselijkheid te midden van chaos. Haar leven draaide ook om het vinden van de oorsprong – van moraal, van verantwoordelijkheid.

Drie manieren om nu naar Origo te kijken

• De industriële: Origo Studios in Boedapest laat zien dat duurzaamheid en grootse filmproductie hand in hand gaan. Dit is de nieuwe standaard, en hij is er al.
• De alledaagse: Het Iittala Origo bord oranje 26 cm is meer dan een bord. Het is een tijdloos symbool van hoe goed design generaties lang meegaat.
• De filosofische: Of we het nu over taal, wiskunde of geschiedenis hebben, origo staat voor het startpunt. De vraag is alleen: wat is die van jou?

Dus de volgende keer dat iemand Origo noemt, of het nu in het nieuws is over de nieuwste Hollywoodfilm die in Hongarije is opgenomen, of wanneer je de tafel dekt met dat iconische bord, dan weet je dat het over hetzelfde gaat. Het gaat over het begin. En soms, net als in Boedapest, gaat het over het creëren van een gloednieuw begin.