Manifestatie Lausanne: Hoe het antifascistische carnaval de rust bewaart – Een reportage ter plaatse

Zaterdagmiddag in Lausanne. De regen klettert op de kasseien van de Rue de la Mercerie, maar de sfeer is allesbehalve somber. Ik sta tussen kleurrijke kostuums, tromgeroffel en de onmiskenbare geur van gebrande amandelen. Eigenlijk had deze dag heel anders kunnen lopen. De geruchten over mogelijke manifestaties in Lausanne – om precies te zijn, over optochten van rechts – hielden de stad de hele week in de ban. Je hoorde gefluister in de bistro’s, zag bezorgde blikken bij de winkeliers aan de Flon. Maar wat ik hier nu zie, is een stad die zich niet klein laat krijgen. Een ‘toch wel’ dat je bijna kunt aanraken.

Carnaval met een mening

Het is het antifascistische carnaval, dat hier traditie heeft. Je zou ook kunnen zeggen: de luidste, kleurrijkste en tegelijkertijd duidelijkste politieke uitspraak die Lausanne te bieden heeft. Ik herinner me de jaren nog dat deze optochten kleiner waren, bijna een familieaangelegenheid. Maar vandaag? Vandaag is het Place de la Riponne afgeladen vol. De organisatoren hadden van tevoren duidelijk gemaakt dat ze niet terugdeinzen voor provocatie, maar ook geen geweld willen. Ze spraken over een evenement dat ‘vrolijk en regenachtig’ moest zijn – zo stond het vorige week in de lokale vooruitblik. En dat is het precies.

De ‘Proceedings of the 14th Interdisciplinary Research Conference on Biomaterials’ – ja, ik weet het, de titel klinkt eerst alsof het over iets heel anders gaat – vonden deze week ook in de stad plaats. Maar terwijl de wetenschappers in de collegezalen van de EPFL de laatste ontwikkelingen in de regeneratieve geneeskunde bespraken, was wat er hier buiten op straat gebeurde een andere vorm van ‘samenhorigheid’. Een sociale biomaterie, als je wilt. Want wat houdt een samenleving bij elkaar, als niet zulke momenten van gezamenlijke expressie?

De aangekondigde escalatie bleef uit

Van tevoren was er veel gesproken over ‘risico’s’. Over mogelijke confrontaties tussen extreemrechts en de linkse scene. De politie was aanwezig, dat wel. Maar ze hield zich op de achtergrond. Wat mij opviel: de mensen hier waren niet uit angst, maar uit overtuiging. Een oudere heer met een zelfgemaakt papieren maché-hoofd dat eruitzag als een politiecommissaris, knipoogde naar me: ‘Ze willen gewoon dat we thuisblijven. Maar wij zijn toch de stad.’

Dat is de geest die dit carnaval kenmerkt. Het gaat niet alleen om feestvieren. Het gaat om een manifestatie in Lausanne die laat zien dat de openbare ruimte niet wordt overgelaten aan degenen die haat zaaien. Ik heb vandaag veel jongeren gezien, maar ook gezinnen met kinderen. Het was een dwarsdoorsnede van de samenleving. En terwijl de optochten hun rondjes door de oude stad maakten, bleef het opvallend vredig. Een paar geconcentreerde discussies aan de randen, een paar ingehouden fluitjes – meer niet. Het ‘Carnaval antifasciste’ heeft zich tegen alle waarschuwingen in doorgezet.

• Sfeer: Ondanks de regen uitgelaten en vastberaden. De muziekgroepen speelden op volle kracht.
• Veiligheidssituatie: Grote politie-inzet, maar geen noemenswaardige incidenten. De-escalatie was het devies.
• Politieke boodschap: Duidelijke afwijzing van elke vorm van extremisme. Veel spandoeken hadden actuele sociale thema’s.
• Publiek: Gevarieerd gezelschap – van de alternatieve linkse scene tot nieuwsgierige toeristen en oude Vaudse families.

Lausanne blijft alert

Toen de optocht tegen de avond langzaam uitdofde en de eerste bands op de kleine podia aan de Flon hun laatste akkoorden speelden, werd duidelijk: deze dag was een succes voor iedereen die hier woont. De stad heeft laten zien dat ze niet alleen op papier, maar ook in het hart wereldwijs is. De angst die van tevoren werd aangewakkerd, is niet uitgekomen.

Ik blijf nog even aan de bar zitten, kijken naar de mensen terwijl de dag uitklinkt. Het ruikt nu naar natte kleding en glühwein. Een klein jongetje in een Superman-kostuum sleept zijn vermoeide vader achter zich aan. De lantaarnpalen werpen lange schaduwen op de natte kasseien. Het was een goede dag voor Lausanne. Een dag die laat zien dat de grootste kracht van deze stad niet in confrontatie ligt, maar in het vermogen om samen te komen – ook al regent het. En daar, daar drink ik er nu eentje op.