"Tatort: Onvergankelijk" met Batic en Leitmayr: Een afscheid voor de eeuwigheid – Review en conclusie

Er zijn van die tv-momenten die aanvoelen als een feest waar je al jaren naar uitkijkt, maar tegelijk ook als de uitvaart van je eigen ik van twintig jaar geleden. Het afscheid van Ivo Batic en Franz Leitmayr is zo'n moment. 35 jaar, 100 zaken – wie had gedacht dat die chagrijnige Münchense import-Beieren ons zo dierbaar zouden worden? Met Pasen was het eindelijk zover: de tweedelige film 'Onvergankelijk' verscheen op de buis, en ik heb beide delen gekeken. Met tranen in mijn ogen, ja, maar ook met een grijns, want die twee oude rotten zijn geen snars volwassener geworden. Hier komt mijn uitgebreide review – een soort gids door deze emotionele uitzonderingstoestand.

Van lijk in bunker tot Captagon-krankzinnigheid

De grote vraag was natuurlijk: hoe laat je zo'n team in hemelsnaam vertrekken? Regisseur Sven Bohse en scenarioschrijvers Johanna Thalmann & Moritz Binder hadden een verdomd lastige taak. Qua verhaal begint het met een behoorlijk duistere vondst: diep onder München, in een bunker van de gemeentelijke nutsbedrijven, wordt het verkoold lichaam van een vrouw gevonden. Klassieke 'Tatort'-opening dus – somber, kil, hopeloos. Maar al snel merk je: de misdaad is slechts het decor. De echte verhaallijn speelt zich af tussen Batic en Leitmayr, op de smalle grens tussen collega's, vrienden en een oud echtpaar zonder huwelijksakte.

De zaak leidt naar de wereld van louche bed & breakfast-woningen, een fantoom dat aan andermans sleutels weet te komen, en uiteindelijk naar de georganiseerde misdaad rond de pepdrug Captagon. Dat is degelijk geschreven, maar hapert af en toe omdat de twee rechercheurs elkaar voortdurend in de weg zitten. Maar dat is precies wat we willen zien, toch?

• Het plot (deel 1): Onderzoek naar een conciërge, kat-en-muisspel, arrestatie – eigenlijk zou het klaar kunnen zijn. De heren worden zelfs officieel met pensioen gestuurd.
• De twist (deel 2): Mooi niet! De belangrijkste getuige duikt opeens weer op, er blijken veel grotere jongens achter te zitten – en plotseling zijn Batic en Leitmayr burgers zonder politiepenning die op eigen houtje onderzoek doen.

Een gids door de gevoelswereld van twee chagrijnige ouwe knarren

Hoe gebruik je eigenlijk onvergankelijk in het dagelijks leven? Vraag je het aan de reclamefiguren, dan zouden ze het op een diamant betrekken. Maar hier, bij Batic en Leitmayr, gaat het om de vriendschap die niemand kan uitspreken. In een sleutelscène van het eerste deel heeft Batic geen onderdak voor de nacht. Leitmayr is doodsbang dat de ouwe op zijn bank wil slapen. Dus heeft hij het er de hele tijd alleen maar over wanneer hij eindelijk zijn koffer uit de woning kan krijgen. Het is tragikomisch, het is zielig – en het is zo ontzettend menselijk.

Dat is de ware waarde van deze tweedelige aflevering. Niet de ontrafeling van het Captagon-netwerk, niet de actie. Maar de stilte waarin de twee mannen van hun generatie eindelijk beseffen dat ze van elkaar houden – zonder het ooit te zeggen. Leitmayr koopt een oude Porsche die hij niet gerepareerd krijgt. Batic vlucht naar Kroatië, flirt met een rijpe dame, om erachter te komen dat oma liever met de kleinkinderen gaat zwemmen. Het leven daarbuiten is niets voor hen. Alleen samen, in de strijd tegen de jongeren (belichaamd door Ferdinand Hofer als geïrriteerde opvolger Kalli), vinden ze hun plek.

Waarom de makers het einde niet lieten zien (spoiler-alarm voor het gevoel)

Jullie weten dat de verantwoordelijken achter de film de laatste vijf minuten van het tweede deel geheim hebben gehouden. Ik zeg jullie: dat was slim. Want in dat laatste kwartier beslist zich of we huilend of lachend voor de buis zitten. Zonder te veel te verklappen: het wordt niet de verwachte actievolle afgang met een heldendood (dat zou ook een afgezaagd cliché zijn geweest, zoals Leitmayr zelf droog opmerkt). Nee, het is een stil, bijna nederig 'Dag'. De twee gaan nog een keer samen zitten, er is een laatste, heerlijk onhandig moment van genegenheid – en dan is het klaar. Punt. Einde. Voorbij.

De vele gastoptredens van oude bekenden (Lisa Wagner als Christine Lerch of Michael Fitz als Carlo Menzinger) zijn de kers op de taart voor doorgewinterde fans. Wie deze personages niet kent, mist misschien wat subtekst – maar voor de rest is 'Onvergankelijk' een waardig, schreeuwerig en verrassend wijs afscheidslied aan een tijdperk. Zo neem je afscheid. Een 7 op 10 – maar voor het hart een dikke 10.