Julien Courbet op de vingers getikt door toezichthouder: "Oud & Mooi", de nieuwe kant van de consumentenbeschermer

Er zijn van die stemmen die geruststellen, van die koppen die het gezonde verstand van de gewone man belichamen. Die van Julien Courbet is al meer dan dertig jaar niet weg te denken uit het Franse medialandschap. Maar de laatste dagen wordt er niet over hem gesproken vanwege een nieuwe oplichterij die hij op het spoor is gekomen of een opgelost burenconflict. De Arcom, de waakhond van de audiovisuele sector, heeft M6 en RTL een waarschuwing zonder verdere gevolgen gegeven na de uitzending van een fragment uit zijn dagelijkse programma "Het kan jou gebeuren". De aanleiding: een ruzie tussen buren die buiten hun medeweten was opgenomen en die inbreuk zou maken op het recht op privacy. Een wake-upcall voor iemand die juist zijn tijd besteedt aan het wijzen van de Fransen op hun rechten.

De berisping van de Arcom: een primeur in zijn carrière?

Het is geen staatsschandaal, maar het is een waarschuwing die telt in de mediamicrokosmos. De Arcom verwijt het team van Julien Courbet dat het, zonder de betrokkenen voldoende te anonimiseren, een opname van burenruzies heeft uitgezonden. Een typisch fragment uit het programma, waarin men probeert de feiten te reconstrueren om de luisteraars beter te kunnen adviseren. Alleen deze keer sloeg de balans door naar de verkeerde kant. De bewakers van de Franse omroep waren van mening dat het recht op privacy van de betrokkenen niet was gewaarborgd. Een klets voor een programma dat zich juist profileert als de advocaat van de gewone man. Maar in de huiskamers thuis blijven ze trouw kijken naar deze Julien Courbet die, ondanks deze misstap, het symbool blijft van een zekere laagdrempelige rechtvaardigheid.

"Oud & Mooi": de kunst van het waardig ouder worden op de buis

Want Julien is in de harten van de Fransen een beetje de probleemoplossende oom. Zijn handelsmerk is die mix van hartelijke robuustheid en ouderwetse elegantie, die hij als geen ander weet uit te dragen. Dat verklaart misschien het succes van zijn nieuwe concept, of liever gezegd zijn nieuwe levenshouding, die hij nu uitrolt onder de noemer "Julien Courbet - Oud & Mooi". Verre van de codes van jonge presentatoren te willen imiteren, omarmt hij de jaren die verstrijken en verandert ze in een troef. Oud, omdat hij de ervaring, het patina, het geheugen van de dossiers heeft. Mooi, omdat zijn recht-voor-zijn-raap zijn en zijn manier om de "kleine" tegen de "grote" te verdedigen iets diep geruststellends heeft, bijna esthetisch. Een handelsmerk dat hem in staat stelt om met onthutsend gemak van radio naar tv over te stappen.

Zijn programma "Het kan jou gebeuren" is een ritueel geworden voor miljoenen Fransen. Het principe is beproefd, maar verdomd effectief:

• Concrete gevallen: factuurproblemen, geschillen met een vakman, conflicten binnen VvE's, geschonden consumentenrechten.
• Deskundigen in de studio: advocaten, juristen en vooral het fameuze team van "Het kan bij jou thuis gebeuren" dat ter plaatse gaat om de partijen met elkaar te confronteren.
• Een uitzending op twee media: 's ochtends op de radio bij RTL en 's middags op tv bij M6, een synergie die zorgt voor een bijna constante aanwezigheid in het dagelijks leven van de mensen.

Deze alomtegenwoordigheid heeft onvermijdelijk een prijs. De recente waarschuwing van de Arcom, hoewel deze de relevantie van het programma niet ter discussie stelt, herinnert ons eraan dat de grens tussen het informeren van het publiek en het respecteren van de privésfeer soms flinterdun is. In de redacties weet men dat de waarschuwing effect heeft gehad: de teams zijn extra waakzaam geworden wat betreft het anonimiseren van de betrokkenen. Maar de grondlegger van het concept heeft zijn aanpak geen zier veranderd.

Een fragiel evenwicht tussen voorlichting en sensatiezucht

Het succes van Julien Courbet is gebaseerd op zijn vermogen om de werkelijkheid vast te leggen. Maar de werkelijkheid, dat is ook het leven van mensen, met al zijn ruwheden en intieme momenten. De uitdaging voor zijn programma is om dit evenwicht te bewaren zonder in ongewild exhibitionisme te vervallen. Tot nu toe heeft het publiek hem altijd zijn vertrouwen geschonken, en zag het in hem meer een redder dan een bemoeial. Deze kwestie zou zijn imago zelfs kunnen versterken: dat van een man die sterk genoeg is om klappen op te vangen zonder zijn glans te verliezen, en slim genoeg om kritiek in zijn aanpak te integreren. Hij is het immers die de Fransen al jaren leert zich te verweren tegen misbruik. Het zou doodzonde zijn als hij dat niet voor zichzelf zou kunnen.

Dus "Oud & Mooi", ja, maar niet oubollig. Julien Courbet blijft die stem belichamen die, in het medialawaai, de koers richting het essentiële vasthoudt: dienstbaar zijn. En als hij daarvoor af en toe op zijn vingers wordt getikt door de Arcom, dan doet hij dat met dezelfde vastberadenheid die hij toont bij het verdedigen van een luisteraar die door zijn verzekering is benadeeld. Franse klasse, pur sang.