Montenegro in opkomst: zonne-energie, taalpolitiek en een wilde passie op voetbal- en basketbalvelden

Ik ben altijd al geïnteresseerd geweest in plekken die in een overgangsfase verkeren. En precies nu, een van de parels van de Middellandse Zee, Montenegro, zit vol met die energie waar maar weinig mensen hier in het noorden over praten. Ik weet het, ik weet het – velen associëren het land nog steeds alleen met goedkope vakantiepakketten en incidentele cruises. Maar onder de oppervlakte borrelt het. Echt borrelt het.

Schone energie aan de Adriatische kust

Ik heb net de nieuwste beelden bekeken van de nieuwe zonnecentrale in Vracenović. 100 megawatt. Dat is geen klein experiment, maar een volwaardig industrieel complex dat de spelregels verandert op de hele Westelijke Balkan. Het project heeft nu zijn milieuvoorwaarden gekregen, en ik kan uit eigen ervaring zeggen dat dit precies is wat het land nodig heeft. Montenegro is jarenlang energieafhankelijk geweest, maar nu begint het echt het heft in eigen handen te nemen. Dit is geen greenwashing-project – dit is echt, hard feit.

Tegelijkertijd worden er op toeristisch gebied enorme sprongen gemaakt. Het land heeft een nieuw kwaliteitskeurmerk gelanceerd voor attracties en dienstverleners, vooral om de samenwerking met de Britse markt te versterken. Ik heb te veel prachtige bestemmingen ten onder zien gaan aan massatoerisme, maar hier doen ze het goed. Ze investeren in kwaliteit, niet in kwantiteit.

Eigen taal, eigen identiteit

Een van de meest fascinerende dingen hier is natuurlijk de Montenegrijnse taal – of in het Montenegrijns: crnogorski. Pas sinds 2007 is het een officiële taal, en dat zegt alles over de noodzaak om zich te onderscheiden van de buren. Van Servië, Kroatië, Bosnië. Hier is elk woord een daad. Ze gebruiken twee speciale tekens, ś en ź, die andere Zuid-Slavische talen niet hebben. Een klein detail, maar verdomd belangrijk. Wanneer iemand Montenegrijns spreekt, praat hij niet zomaar – hij maakt duidelijk wie hij is.

Het kloppende hart van de sport: voetbal en basketbal

Maar laten we naar het punt gaan waar het bloed hier sneller door de aderen stroomt: sport. Het Montenegrijns voetbalelftal wordt jaar na jaar wilder. Ik bedoel niet dat ze morgen wereldkampioen worden, maar hun passie is iets om te respecteren. Aanvoerder Stevan Jovetić is al een legende, maar de nieuwe generatie, zoals Nikola Krstović, brengt ruwe kracht en spelintelligentie op het veld. En wanneer het stadion in Podgorica vol stroomt, is het alsof je op de rand van een vulkaankrater staat.

En dan is er het Montenegrijns basketbalelftal. Hier ademen ze basketbal. NBA-sterren zijn er niet overal, maar ze spelen alsof elke wedstrijd hun laatste is. Herinner je je hun strijd in de EK-kwalificaties? Dat was geen tactiek – dat was hart. En dat was genoeg om heel Europa te verbazen.

• Voetbal: Hard, tackelend en trots. Geen circus, maar oorlog op het gras.
• Basketbal: Snel, tactisch en vol verrassingen. Ze geven nooit op, zelfs niet bij een achterstand van 20 punten.
• Taal: Crnogorski – een klein maar trots verschil met de buren.

De Montenegrijnse bergjachthond – een juweel in een vacht

Ik mag een zeldzaamheid niet vergeten die meer over het land vertelt dan welke statistiek dan ook: de Montenegrijnse bergjachthond. Dit ras is oud, echt oud. Ze zijn gefokt voor de bergjacht en hebben een ongelooflijk uithoudingsvermogen en vastberadenheid. Een zwarte hond met bruine aftekeningen die nooit stopt voordat de prooi is gevonden. Het is de perfecte metafoor voor dit volk: taai, loyaal en soms verdomd eigenwijs.

Wanneer je de volgende keer een vakantiebestemming of misschien een nieuwe passie overweegt, richt je blik dan op de Adriatische Zee. Montenegro is niet langer de vergeten hoek van Europa. Het is een bouwer van de toekomst, met de wijsheid van een oude ziel. En dat is iets wat wij mensen uit het noorden alleen maar kunnen benijden.