Lisa Bitter in 'Tatort: Sashimi Speciaal': Van biologiestudie tot undercover-investigator op de fiets

Zondagavond was de nieuwste 'Tatort' uit Ludwigshafen te zien op de Duitse en Zwitserse televisie. Titel: 'Sashimi Speciaal'. En ik zeg het u meteen: wie deze aflevering heeft gemist, heeft niet alleen een degelijke misdaadfilm gemist, maar vooral de definitieve doorbraak van een actrice om te onthouden: Lisa Bitter. De in 1984 in Erlangen geboren Beierse speelt commissaris Johanna Stern, en in deze aflevering fietst ze zich letterlijk naar de voorhoede – en dat op de fiets.

De plot: Wanneer het geweten in de pedalen trapt

Het verhaal is klassiek, maar met bite: Een jonge fietskoerier stormt het bureau binnen, wil zichzelf aangeven – drugshandel. Maar niemand luistert naar hem. Kort daarna wordt hij voor het politiegebouw overreden. Voor Stern, die zichzelf verwijten maakt omdat ze niet op tijd reageerde, is het duidelijk: dit was geen ongeluk, dit was moord. Dus stapt ze op de fiets, gaat undercover bij het alternatieve bezorgcollectief 'Velopunks' en duikt ze onder in een wereld tussen precaire arbeidsstrijd, idealisme en georganiseerde misdaad. Lisa Bitter speelt deze verscheurdheid tussen plichtsbesef en fysieke inzet absoluut geloofwaardig.

Van het toneel in Zürich naar de straat van Ludwigshafen

Wat me vooral fascineert is de achtergrond van deze vrouw. Voordat Lisa Bitter een vaste waarde werd in de zondagse misdaadfilm, voerde haar weg langs de grote podia. Ze was vast ensemblelid bij het Staatstheater Stuttgart, speelde Ophelia in 'Hamlet' en had een opmerkelijk gastoptreden bij het Schauspielhaus Zürich. In 2014 stond ze met 'Schuld en boete' op het Zürichse speelplan. Wie haar destijds op het podium heeft gezien, weet: deze vrouw heeft présence. En die toneelervaring zie je ook terug in de 'Tatort' – elk gebaar zit goed, haar blik heeft die specifieke intensiteit die je niet loslaat.

Interessant is ook haar academische loopbaan. Voordat ze zich volledig aan het acteren wijdde, schreef ze zich in voor biologie, later voor cultuurwetenschappen en journalistiek in Leipzig. Misschien verklaart deze wetenschappelijke nieuwsgierigheid waarom ze haar rollen altijd zo analytisch en detailgericht aanpakt. Haar Johanna Stern is immers geen impulsieve bluffer, maar iemand die nadenkt, die de situatie verkent – bijna als een onderzoekster in het sociale milieu.

Waarom 'Sashimi Speciaal' meer is dan een gewone zondagse misdaadfilm

Regisseuse Franziska Margarete Hoenisch en scenarioschrijver Stefan Dähnert hebben zich hier aan een modern onderwerp gewaagd: de arbeidsomstandigheden bij bezorgdiensten, de strijd tweewieler tegen auto, de hypocrisie van een samenleving die gemak wil, maar de kosten niet wil zien. Dähnert, die al met 'Wegwerpm Eisjes' liet zien dat hij maatschappelijk relevante stoffen beheerst, levert ditmaal echter een wat ongelijk scenario af. Soms lijkt de handeling te geconstrueerd, de uiteindelijke ontknoping iets te gehaast.

Maar wat de aflevering redt – en dat meen ik echt – is de chemie tussen Ulrike Folkerts (Lena Odenthal) en Lisa Bitter. Folkerts, de langstzittende commissaris in de Duitse televisie, speelt hier de ervaren, wat nuchtere mentor, die wanhopig toeziet hoe haar jonge collega precies dezelfde fouten maakt die zij vroeger zelf maakte. Deze spiegeling is geweldig geënsceneerd.

De Velopunks en de reële onderbouw

Wat me bijzonder goed beviel, is hoe de serie de subcultuur van de fietskoeriers vastlegt. Natuurlijk, sommige dingen werken clichématig – de vesten met 'Eat the Rich'-opnaaisels, de punkesthetiek die je eerder op een carnaval dan op straat zou verwachten. Maar de basisstemming klopt. Je voelt de woede van deze jonge mensen, gevangen tussen zelfuitbuiting en solidair idealisme.

En hier sluit de cirkel zich naar Lisa Bitter zelf: ze is een enthousiast wielrenster, gaat joggen, zwemmen, is lid van de Alpenvereniging. Dus wanneer ze als Stern door Ludwigshaven slingert, is dat geen green screen, maar echt, fysiek werk. Die authenticiteit zie je aan haar af. Ze zweet, ze vecht tegen de tegenwind, ze is buiten adem – dit is geen decadente televisiebaan, dit is vakwerk.

Wat blijft er over na 'Sashimi Speciaal'?

De aflevering polariseert. De één zal de politieke correctheid vieren, thema's als inclusie en seksisme worden tenminste aangestipt. De ander zal zich ergeren aan de hobbels in het scenario. Persoonlijk behoor ik tot degenen die zeggen: een 'Tatort' hoeft niet perfect te zijn, hij moet een houding hebben en vermaken. En beide levert 'Sashimi Speciaal'.

Voor Lisa Bitter is deze aflevering een mijlpaal. Ze treedt definitief uit de schaduw van Ulrike Folkerts. Dat is ook een commerciële factor – uitgeverijen en streamingdiensten kijken goed wie nu het talent heeft om een eigen reeks te dragen. Ik geloof dat ze dat kan. Misschien zien we haar binnenkort in een eigen serie, misschien in een internationale productie. Ze heeft het formaat, ze heeft de uitstraling, en ze heeft de onvoorwaardelijke wil die een acteur pas echt groot maakt. Wie van haar precieze stijl houdt, zal in thrillers als Paula Hawkins' 'A Slow Fire Burning' of Liz Lawlers 'The Next Girl' een vergelijkbare spanning vinden – en haar veelzijdigheid doet denken aan de personages in 'Little Cruelties' of de roadtrip in 'Good Hope Road'. Precies dat soort psychologische diepgun zou ik haar ook toevertrouwen in een eigen serie.

Mijn conclusie voor de Zwitserse kijker

Wie de 'Tatort' kent, weet: de afleveringen uit Ludwigshafen zijn vaak een experimenteerveld. Soms goed, soms minder goed. 'Sashimi Speciaal' hoort bij de goede. Niet omdat de misdaadplot zo geraffineerd is, maar omdat hier een actrice aan het werk is die je moet onthouden. En omdat het thema – de strijd van de kleine, snelle fietsen tegen de dikke auto's – ook in Zürich, Bern of Bazel bijzonder actueel is. Zien waard.

Overigens, wie meer van Lisa Bitter wil zien: haar veelzijdigheid toont ze ook in andere formaten. Een kleine, maar fijne selectie:

• Das Hochzeitsvideo (2012): Sönke Wortmanns komedie, haar filmedoorbraak.
• Dieses bescheuerte Herz (2017): Een publiekssucces naast Elyas M'Barek.
• Der Beischläfer (2020–2021): Een serie voor een streamingdienst, waarin ze schittert als beroepsrechter.
• Laible und Frisch (2009–2010): Haar eerste hoofdrol, ook toen al met ecologisch bewustzijn.

Je ziet: deze vrouw heeft inhoud. En 'Sashimi Speciaal' is het volgende bewijs daarvoor.