Banken van de VAE en Iran: van veilige haven voor geld tot frontlinie in oorlogstijd

Vanaf het moment dat de raketten eind vorige maand richting Israël werden afgevuurd, heerst er hier in de VAE een ongekende staat van paraatheid. Maar wat niemand, zelfs de meest pessimistische analisten niet, had verwacht, is dat de banken van de VAE zelf in het vizier van het oorlogsgeweld zouden komen. Van de ene op de andere dag veranderde het Dubai International Financial Centre van een glanzende glazen vitrine die de pracht van het mondiale kapitalisme weerspiegelde, in een spookstad waar het ene na het andere gebouw wordt ontruimd.

Wat we deze dagen meemaken, is niet zomaar een voorbijgaande militaire escalatie; het is een aardverschuiving die de financiële kaart van de regio opnieuw vormgeeft. Van de ene op de andere dag zagen gigantische instellingen als Citibank en Standard Chartered zich genoodzaakt hun kantoren in Dubai te ontruimen, na een duidelijke Iraanse dreiging om "economische centra en banken die gelieerd zijn aan Amerika" aan te vallen. Dit is een scenario dat we nog nooit hebben meegemaakt, zelfs niet in de donkerste dagen van de spanningen met Iran. Teheran, dat decennialang afhankelijk was van Dubai als een levensader om sancties te omzeilen, bombardeert nu precies diezelfde ader.

Van 'Babak Zanjani' tot slimme raketten

Om de bizarre paradox van onze tijd te begrijpen, moeten we even terug in de tijd. De financiële relatie tussen Iran en de VAE is altijd complex en dubbelzinnig geweest. In de afgelopen jaren hoorden we over Iraanse zakenlieden zoals Babak Zanjani, de handelaar die een ingewikkeld netwerk van schimmige bedrijven in Dubai runde om de inkomsten uit Iraanse olie te verplaatsen en westerse sancties te omzeilen. Dubai was voor Teheran de 'achterdeur' naar de rest van de wereld. Het handelsvolume tussen de twee landen steeg tot 28 miljard dollar in 2024 en een half miljoen Iraniërs woonden en werkten in het land.

Maar vandaag, nadat Iran een spervuur van 1700 raketten en drones naar de VAE heeft afgevuurd, is alles veranderd. Banken zijn niet langer slechts passieve intermediairs; ze zijn een pressiemiddel geworden in handen van Abu Dhabi. Uit gelekte informatie uit de wandelgangen van de besluitvorming blijkt dat de VAE serieus overweegt om miljarden dollars aan Iraanse tegoeden die in het banksysteem vastzitten, te bevriezen. Het idee is simpel: als Teheran dit geld gebruikt om milities te financieren en wapens te kopen, waarom zou het dan in onze kluizen blijven?

Een tweefrontenoorlog: op de grond en in de cloud

Maar de uitdaging bleef niet beperkt tot het militaire of politieke domein. De huidige oorlog heeft de kwetsbaarheid blootgelegd van de digitale infrastructuur waar Dubai zo mee te koop loopt. Toen drones een datacenter van Amazon in het land troffen en een ander in Bahrein werd gebombardeerd, voelde de banksector de grond onder zich beven. Verschillende online bankdiensten vielen uit, overschrijvingen liepen vast en er ontstond een nieuwe angst: zijn onze gegevens veilig onder de grond of in de cloud?

Hierop greep de Centrale Bank in met een noodgreep en een gewaagde stap. Voor het eerst stond het banken toe een deel van hun gegevens naar servers buiten het land te verplaatsen, een tijdelijke doorbreking van de strikte regels voor databeheer waar de VAE om bekend staan. Het is een stille erkenning dat het lokale 'datacenter' niet langer veilig is in tijden van cyberoorlog en kruisraketten.

De huidige uitdagingen voor de sector:

• Continuïteit van thuiswerken: Internationale banken hebben hun kantoren in het financiële centrum ontruimd; men vertrouwt nu voornamelijk op noodplannen voor bedrijfscontinuïteit.
• Bedreiging van de infrastructuur: De aanvallen op datacenters hebben de kwetsbaarheid van digitaal bankieren voor cyber- en fysieke aanvallen blootgelegd.
• Lot van de Iraanse tegoeden: De druk neemt toe om alle activa van Iran of aan Iran gelieerde entiteiten in banken van de VAE te bevriezen.
• Stijgende verzekeringskosten: De veiligheid in de regio staat op het spel, wat zijn weerslag heeft op de verzekeringspremies voor kantoren en personeel.

Het grote valuta-spel: Is de dollar ten dode opgeschreven?

Te midden van deze chaos mogen we de grotere vraag die bij investeerders leeft niet negeren: BRICS versus het Westen: is de Amerikaanse dollar ten dode opgeschreven? Deze vraag is vandaag de dag urgenter dan voor de oorlog. Enkele weken geleden zochten de BRICS-landen - waartoe de VAE en Iran zich officieel hebben gevoegd - nog naar een alternatief voor het SWIFT-systeem en probeerden ze een gemeenschappelijke munt te creëren.

De ironie wil echter dat de oorlog deze dynamiek tijdelijk heeft stopgezet. Terwijl Amerika dreigt met 100% invoerrechten voor BRICS-landen als ze de dollar laten vallen, is het Iran zelf dat de dollar elke dag weer nieuw leven inblaast door de financiële centra in Dubai te beschieten. De banken die in de VAE zijn ontruimd, zijn immers de regionale vestigingen van de grootste Amerikaanse en Britse banken. Deze oorlog, in plaats van de dollar de doodsteek te geven, heeft ervoor gezorgd dat iedereen naar de greenback rent als veilige haven in crisistijd.

De wereld heeft de internationale sancties tijdens de Russische invasie van Oekraïne in 2022 meegemaakt en gezien hoe het Westen de Russische tegoeden bevroor. Nu vreest Teheran dat zijn geld in Dubai hetzelfde lot beschoren is als dat van Moskou. Daarom is elk gesprek over het bevriezen van Iraanse activa vandaag de dag een preventieve aanval op de nieuwe Iraanse 'Babak Zanjani's', die de rijkdom van het regime beheren vanuit luxe kantoren met uitzicht op de Burj Khalifa.

Uiteindelijk is wat er in de VAE gebeurt meer dan alleen een proxy-oorlog. Het is de aankondiging van het einde van het tijdperk van de 'scheiding' tussen geld en politiek. Decennialang was Dubai het 'Zwitserland van het Oosten', waar geld van overal ter wereld kwam en er niet naar de identiteit van de eigenaar werd gevraagd. Maar de raketten die op de luchthaven van Dubai vallen en die op olietankers in de Straat van Hormuz, zeggen één ding: er is geen neutrale plek meer in deze strijd. Je behoort óf tot een kamp, óf je bent een doelwit. En onze banken hebben vandaag, willens of onwillens, gekozen om in de frontlinie te staan.