Aanslag op school in Amsterdam schokt de stad: "Dit is een grensoverschrijdende daad"

Dat is het gevoel wanneer je wakker wordt op zaterdagochtend en het nieuws je als een natte lap in het gezicht treft. Amsterdam heeft zichzelf altijd geprezen als een bastion van tolerantie – het zit in het DNA van de stad. Maar de gebeurtenissen van afgelopen nacht in de idyllische wijk Buitenveldert bezorgden mij koude rillingen. Ik heb het over de aanslag op de enige Joodse school van Amsterdam, Cheider. Dit is geen klein vandalisme meer; dit is een directe aanval op ons aller dagelijks leven.

Een knal in de duisternis

Laten we de feiten op een rijtje zetten. In de nacht, meer bepaald de nacht voor zaterdag, reed iemand op een motorfiets de rustige woonwijk Buitenveldert in. Op beelden van een bewakingscamera is te zien hoe een persoon van de motor stapt en een explosief tegen de buitenmuur van de Cheider-school plaatst. Even later scheurde een explosie de stilte van de nacht. Gelukkig was de school leeg en raakte niemand gewond. De materiële schade viel mee, maar de mentale impact is enorm. Buurtbewoners vertellen dat dit dezelfde school is die in het verleden vanwege dreiging met een stalen hek moest worden beschermd. Nu bleek ook dat niet genoeg.

De burgemeester van Amsterdam, Femke Halsema, liet geen ruimte voor interpretatie. Ze veroordeelde de daad onmiddellijk als een "weloverwogen aanval op de Joodse gemeenschap" en een "laffe daad". Haar woorden schetsen de grimmige sfeer die nu heerst onder de Joodse Amsterdammers: angst en woede, vermengd met machteloosheid. En wie kan het hen verwijten? Als de hoogste baas van de stad moet vaststellen dat zelfs een school niet meer veilig is, dan zitten we tot over onze oren in de problemen.

Kabinet wakker, maar was het op tijd?

Ook de politieke leiding in Den Haag ontwaakte snel. Premier Rob Jetten omschreef de aanslag als "afschuwelijk" en benadrukte dat er geen plaats is voor antisemitisme in Nederland. Hij zei de woede en angst van de gemeenschap te begrijpen en beloofde spoedoverleg met hen. Minister van Justitie David van Weel wees op een verontrustend patroon: dit is al de tweede opeenvolgende avond dat er Joodse gebouwen worden aangevallen – de vorige nacht werd in Rotterdam brand gesticht bij een synagoge. De autoriteiten zijn nu zeker wakker, maar de kernvraag is: waren ze wel wakker genoeg, en vooral op tijd?

Een zich uitbreidende cirkel van geweld

Dit is helaas geen op zichzelf staand incident. Het maakt deel uit van een breder en angstaanjagend fenomeen. Laten we de gebeurtenissen van de afgelopen dagen bekijken:

• Rotterdam: Vrijdag werden vier jongeren aangehouden op verdenking van brandstichting bij een synagoge.
• Luik: Eerder deze week werd een synagoge in het Belgische Luik opgeschrikt door een explosie.
• Detroit: En aan de andere kant van de oceaan klinkt onheilspellend nieuws, waar een man met zijn auto op een synagoge inreed.

Toeval? Bijna niet. En nu, als klap op de vuurpijl, circuleert er een video op sociale media waarin een onbekende groep, de "Islamic Movement of the Companions of the Right", de verantwoordelijkheid opeist voor de aanslag en beweert dat het "wraak van Iran" is. De groep is nieuw en de connecties zijn onduidelijk, maar de boodschap is helder: het legt een directe link tussen het conflict in het Midden-Oosten en onze eigen straten. Bronnen bij de politie bevestigen dat er naar de daders wordt gezocht en dat dit een van de onderzoekslijnen is.

De ziel van het oude Amsterdam

Als ik dit hoor, denk ik onvermijdelijk aan de geschiedenis van de stad. Amsterdam – of Nieuw-Amsterdam, zoals het ooit op koloniale kaarten werd getekend – is altijd een stad geweest van handelaren, zeevaarders en vluchtelingen. De Joodse gemeenschap heeft hier diepe wortels, die teruggaan tot de 17e eeuw. Het is schokkend dat we in 2026 moeten praten over het beschermen van kinderscholen tegen bomaanslagen. Dat is niet het Amsterdam dat wij kennen. Dat is niet de wereld van AFC Ajax, waar multiculturaliteit altijd een kracht en een bron van trots is geweest.

De Gemeente Amsterdam belooft nu de veiligheidsmaatregelen aan te scherpen en het onderzoek te intensiveren. Ze zijn op zoek naar twee verdachten die op een motor zijn gevlucht. Dat is goed en noodzakelijk. Maar het neemt de kernvraag niet weg: hoe heeft het zover kunnen komen dat een kleine maar vitale Joodse gemeenschap wederom in angst leeft in haar eigen stad? Deze aanslag was niet zomaar een aanslag op een muur. Het was een aanslag op het veiligheidsgevoel van ons allemaal. En dat voel je tot in het diepst van je botten.