Tjonge! Tussen het polshorloge of zakhorloge, het uur van de eenzaamheid en het graf: de strijd van Ary Fontoura

Tjonge! Ken je dat moment dat je even stilstaat en denkt: waar is de tijd gebleven? Die uitdrukking uit Minas Gerais, die past bij zoveel momenten van verrassing of bezinning, is nooit zó treffend geweest. Het onderwerp van de dag is de ervaren acteur Ary Fontoura, die op zijn 93ste voor de rechter is beland. Maar denk niet dat het weer zo’n roddel is over een artiest die aandacht zoekt. Nee, het is serieus: het gaat om een huurschuld van meer dan 160.000 Braziliaanse real en een huurster die weigert zijn pand te verlaten. En dát is waar het gesprek over het polshorloge of zakhorloge, het uur dat voorbijtikt en die eenzaamheid om de hoek komt kijken.

Kijk, ik heb van alles gezien in mijn leven, maar een man van 93 die naar de rechter moet om zijn eigen appartement terug te krijgen – dat is echt heftig, hoor. Dit is het verhaal: de acteur verhuurde een pand, de vrouw stopte met betalen, de schuld liep op en na veel geduld spande hij een ontruimingszaak aan. Maar waar het mij om gaat, is niet alleen het geld. Het is wat erbij komt kijken. Op je 93ste weegt elk uur anders. Elke dag is een overwinning. En dan energie moeten steken in een juridische strijd om op te eisen wat van jou is... tjonge, dat is niet voor iedereen weggelegd.

Het getik dat niet terugkomt: polshorloge of zakhorloge?

Heb je er weleens bij stilgestaan wat de tijd eigenlijk markeert? Sommigen geven de voorkeur aan een polshorloge of zakhorloge. Het polshorloge zit daar, vlak bij je polsader, en herinnert je er elke seconde aan dat het leven voorbijgaat. Het zakhorloge heeft een oude charme, een zekere eerbied. Je moet het eruit halen, openen, er rustig naar kijken. Het is bijna een ritueel. Ik denk dat Ary Fontoura op deze leeftijd meer van het zakhorloge is. Want hij heeft al zoveel tijd meegemaakt dat hij niet meer achter de wijzers aan hoeft te rennen.

En deze rechtszaak doet me denken aan een oude horlogemaker die ik in Ouro Preto leerde kennen. Die man bracht zijn dagen door met het repareren van stilgevallen machines. Hij zei: “Jongen, de tijd breekt alleen als je het toelaat. Maar je kunt hem altijd weer opwinden.” Tjonge, probeert Ary zijn eigen leven weer op te winden? Want naar de rechter stappen op je 93ste om op te eisen wat van jou is, dat is geen koppigheid. Het gaat erom dat je niet accepteert dat het uur waarin je met respect behandeld wordt, al is geweest.

De eenzaamheid die voor het graf komt

Even serieus: hoeveel van ons denken echt aan ouderen? Niet alleen op Oma- en Opadag. Maar in het dagelijks leven. Ary heeft familie, een naam, een schitterende carrière. Maar daar in die rechtszaak zie je gewoon een oudere man die alleen moet vechten voor een dak boven zijn hoofd dat al van hem is. Dat laat iets lelijks zien: de eenzaamheid die al toeslaat voordat we aan het graf denken.

• Het graf is het eindpunt. De eenzaamheid is de stilte die veel eerder komt.
• De horlogemaker kan de wijzer wel repareren, maar hij geeft de verloren tijd niet terug.
• En het polshorloge of zakhorloge, hoe mooi ook, zal nooit het uur aangeven van de genegenheid die niet is gegeven.

Tjonge, maar het is niet alleen kommer en kwel. Er zit een les in. Ary zit niet stil. Hij is in actie gekomen, heeft de zaak aangespannen en de rechter heeft al een voorlopige voorziening getroffen dat hij zijn pand binnen een maand terugkrijgt. Dat is een voorbeeld. Want we leren dat zolang de wijzer niet stilstaat, je altijd de tijd hebt om je stem te laten gelden. De horlogemaker van het leven zijn we zelf.

Het uur om je eigen lot op te winden

Dus de volgende keer dat je naar je pols kijkt of in je zak voelt naar je horloge, onthoud dan: de tijd is van jou. Het uur om te handelen is nu. Als Ary Fontoura op zijn 93ste de energie heeft om te vechten voor een pand, wie ben jij dan om uit te stellen tot morgen wat vandaag opgelost moet worden? Tjonge, het leven is te kort om tijd te verspillen aan een huurder die niet betaalt. En te lang om genoegen te nemen met kruimels.

Laat deze zaak een wekker zijn. Het graf staat misschien aan het einde van de rit, maar de weg ernaartoe is van jou. En alleen jij kunt beslissen of je met stevige stappen loopt of je ketting achter je aan sleept. Ik heb, tussen ons gezegd, mijn zakhorloge al in het vestzakje gestopt. Tijd om te leven, tjonge. Tijd om te leven.