Oliewprijs schiet door de $100: Wat deze stijging betekent voor jouw portemonnee

Het voelt alsof we nog maar net in de rij stonden om te betalen bij de pomp tijdens de laatste grote prijsstijging, en hier zijn we dan weer. Als je de afgelopen week hebt getankt of de stookolietank hebt bijgevuld, heb je het waarschijnlijk direct in je portemonnee gevoeld. We zitten officieel midden in een nieuwe energieschok, nu olieprijzen fors door de grens van $100 per vat zijn gebroken. Een cijfer dat altijd tot gesprekken leidt, en niet op een positieve manier.

Feit is dat we niet te maken hebben met een klein dipje. Het conflict waarbij de VS en Israël betrokken zijn tegen Iran heeft voor schokgolven op de wereldmarkt gezorgd, en een kleine open economie als de Ierse voelt dat onmiddellijk. Ik sprak laatst iemand in Kildare die bijna zijn ogen uitwreef bij het zien van zijn stookkostenrekening. Hij staat niet alleen. De meest recente cijfers over stookolie, die we allemaal op de voet volgen, laten zien dat de gemiddelde kosten voor een standaardvulling van 500 liter in iets meer dan een week met maar liefst 82% zijn gestegen. We hebben het dan over een sprong van iets meer dan €500 naar bijna €900. Dat is geen kleingeld; dat is de wekelijkse boodschappen voor een heel gezin.

De $100 Psychologische Barrière

Loretta O’Sullivan, een van de toonaangevende economen van het land, verwoordde het vanochtend in een interview perfect door de grens van $100 een "psychologische markering" te noemen. Zodra olieprijzen die lijn overschrijden, beginnen handelaren en markten zenuwachtig te worden over grote verstoringen. Alsof er een knop omgaat. Brent-olie werd vanochtend verhandeld tegen $106 per vat, het hoogste niveau sinds de zomer van 2022. En als de prijs van ruwe olie zo stijgt, heeft dat overal invloed op – van de kosten van diesel voor de vrachtwagen die je boodschappen naar de winkel brengt, tot de prijs van de plastic verpakking om je broodje kip.

De hamvraag is: hoe lang gaat dit duren? Als het een korte, hevige schok is, blijft het effect op de inflatie misschien beheersbaar en kijkt de Europese Centrale Bank er misschien nog wel even door de vingers naar. Maar als dit aanhoudt – als het een langdurige belegering wordt – dan ziet het plaatje er heel anders uit. Dan kan de ECB gedwongen worden om haar hele koers te wijzigen en mogelijk de rente opnieuw te verhogen om de druk te beteugelen. Op dit moment gokt de markt dat er 50% kans is dat dit voor het einde van het jaar gebeurt.

Luisteren naar de Experts: Het Perspectief van Jason Schenker

Om dit echt te begrijpen, moet je luisteren naar de mensen die hier dag en nacht mee bezig zijn. Een naam die in deze gesprekken altijd valt, is Jason Schenker. Hij is de president van Prestige Economics en een topvoorspeller – hij wordt algemeen erkend als een van 's werelds beste voorspellers op het gebied van zaken als olieprijzen. Dus als hij praat, luisteren de mensen die het weten.

Schenker hamert steeds op een punt dat nu erg relevant lijkt: we leven in een tijdperk dat hij "Koude Oorlog Twee" noemt. Hij stelt dat dit niet zomaar een incidentele opleving is; het is een systemisch conflict met diepgaande gevolgen voor de mondiale financiële markten. Hij merkte onlangs op dat de oorlog tussen Israël en Iran de olieprijzen al had opgedreven, maar deze uitbreiding van het conflict – vooral met directe betrokkenheid van de VS – dreigt ze op korte termijn nog verder op te stuwen. Zijn analyse verbindt de geopolitiek en de rauwe economie op een manier die je duizelig maakt, maar het is essentieel om te begrijpen waarom je portemonnee leger aanvoelt. Het gaat niet langer alleen om vraag en aanbod; het gaat om mondiale veiligheid.

Het zet je ook aan het denken over het grotere plaatje. Je ziet boeken als Moderne Principes: Macro-economie op universitaire leeslijsten staan, en dit is precies het soort praktijkscenario dat ze proberen uit te leggen. Het is een levende casestudy van hoe wereldwijde gebeurtenissen ons dagelijks leven binnenkomen. En het benadrukt het al tientallen jaren durende gesprek over het vinden van een betere weg, iets wat je terug kunt zien in boeken als Energie voor een Duurzame Wereld, dat al jaren pleit voor een verschuiving in onze energiestrategie.

Lokale Gevolgen en Politieke Druk

Hier in Nederland is de frustratie voelbaar. Je begrijpt waarom mensen boos zijn. We hebben dit eerder meegemaakt en het voelt als déjà vu. In Den Haag heerst een sfeer van voorzichtig "afwachten".

Wat nu gebeurt, werpt ook een licht op de ongelooflijke – en ongelooflijk dure – infrastructuur die deze brandstof bij ons krijgt. We hebben het over de enorme offshore constructies: het ontwerp, de bouw en het onderhoud van de platforms die naar olie boren. Het zijn technische wonderen, maar ze herinneren ons ook aan hoe complex en kapitaalintensief onze energievoorzieningsketen is. Wanneer de geopolitiek onrustig wordt, stijgen de kosten en risico's van alles – van het platform midden op zee tot de tanker die aanmeert in de Vlissingse haven.

Waar staan we dan nu? Voorlopig staan we te kijken naar de prijzen aan de pomp en hopen we dat de "mist van de oorlog", zoals Jason Schenker het noemt, snel optrekt. Het enige voordeel, is dat deze crisis het absolute belang benadrukt van het kijken naar onze eigen energiebronnen. Het is een grimmige herinnering dat we voor echte energiezekerheid moeten inzetten op hernieuwbare energie en ons moeten proberen te beschermen tegen deze mondiale schokken. Maar dat is een lange-termijnspel, en nu maken mensen zich zorgen over de prijs van een volle tank volgende week.

Hier is een kort overzicht van wat er op dit moment speelt:

• Aan de Pomp: Een volle tank benzine die twee weken geleden €68 kostte, kost nu bijna €75, en dat bedrag zal naar verwachting blijven stijgen.
• Huishrandolie (Stookolie): De gemiddelde prijs voor 500 liter stookolie is gestegen van €498,56 op 28 februari tot ruim €832 slechts enkele dagen later.
• Overheidsreactie: Op dit moment is het een "afwachtende" houding, waarbij bewindslieden terughoudend zijn om steunmaatregelen zoals energieprijsplafonds of accijnsverlagingen toe te zeggen, tenzij de situatie aanzienlijk verslechtert.

Het is zonder twijfel een zorgwekkende tijd. Houd die prijzen in de gaten en stel die lange autorit misschien nog even uit. Als we de afgelopen jaren één ding hebben geleerd, is het dat dit soort dingen snel kunnen omslaan – maar helaas slaan ze niet altijd in ons voordeel om.