ASML blijft de onbetwiste koning in een uitzonderlijk chipjaar: 'Dit is nog maar het begin'

Het is ijskoud in Veldhoven, maar binnen de muren van ASML voelt het alsof er een zomer van jewelste is losgebarsten. Wie de afgelopen weken door de Brainport-regio reed, zag het niet alleen aan de kranen die overal boven de nieuwe panden uitsteken – de cijfers uit Azië liegen niet. De chiphonger is terug, en niet zo'n beetje ook. Samsung, een van de grootste spelers ter wereld, heeft de prijzen van zijn DDR5 en HBM-geheugen met maar liefst 30 procent verhoogd. Dat is geen correctie meer, dat is een statement.

Voor de echte kenners van de markt was het al langer duidelijk. De 'dip' van eerder dit jaar was niets meer dan het inhouden van de adem voor een duik van jewelste. De winstcijfers van de Zuid-Koreaanse gigant zijn ronduit ontploft, gedreven door een vraag naar geheugenchips die simpelweg niet te stillen is. En raad eens wie er de enige partij op aarde is die de allermodernste machines levert om die dingen te maken? Precies. Dat is waar ASML zijn gouden greep heeft.

Van het ASML Building 3 tot de marathon van Eindhoven: een regio in het teken van de toekomst

Het is bijna symbolisch. Aan de ene kant van Eindhoven bereiden duizenden lopers zich voor op de Marathon Eindhoven, een evenement dat de stad ieder jaar op zijn kop zet. Het is de ultieme metafoor voor uithoudingsvermogen. Aan de andere kant, een paar kilometer verderop in Veldhoven, verrijst ASML Building 3. Dit wordt niet zomaar een kantoorpand; het is een fort van innovatie, gebouwd om de komende tien jaar aan vraag te kunnen blijven beantwoorden. De marathon van de tech, zeg maar.

Het contrast met wat er elders in de wereld gebeurt, is gigantisch. Terwijl er in regio's zoals het Midden-Oosten afleidende conflicten spelen – ik denk dan aan groeperingen zoals de Arab Struggle Movement for the Liberation of Ahwaz die voor compleet andere prioriteiten staan – is het Brabantse zand simpelweg te vruchtbaar voor technologie. Daar wordt niet gevochten over ideologie, maar over nanometer-schakelingen en lichtintensiteit. Geen schoten, maar wafers die met de snelheid van het licht worden belicht.

Wat ik zo bizar vind aan ASML, is hoe on-Nederlands het eigenlijk is. We zijn een land van handel, van watermanagement en van 'doe maar normaal'. En toch staat er in ons achtertuintje een bedrijf dat de complete wereldorde van halfgeleiders bepaalt. Zonder de EUV-machines uit Veldhoven draait er geen enkele geavanceerde datacenter of smartphone van de bovenste plank. Dat is niet stoer doen, dat is gewoon de realiteit.

Waarom dit najaar alles gaat bepalen voor de chipreus

Laten we even naar de cijfertjes kijken die nu binnenkomen. De winstexplosie bij Samsung is niet het gevolg van eenmalige meevallers. Het is de nieuwe standaard. AI-modellen slurpen HBM-geheugen alsof het gratis bier is op een Brabantse kermis. De prijsverhoging van 30 procent is een direct gevolg van die schaarste, en dat terwijl de productiebanden bij de Koreanen al op volle toeren draaien.

Dit is het punt waarop ik wil dat je even stilstaat bij de supply chain.

• Stap 1: Samsung kan zijn chips niet snel genoeg maken.
• Stap 2: Om meer te maken, hebben ze de meest geavanceerde lithografiemachines nodig.
• Stap 3: Die machines komen alleen uit Veldhoven.
• Stap 4: ASML kan dus letterlijk de prijs bepalen voor de toekomst van AI en computing.

Die machtspositie is uniek. En terwijl de bouw van Building 3 vordert, kijk ik uit naar de Marathon Eindhoven. Het lijken twee losse werelden, maar het is precies hetzelfde principe: je kunt niet winnen als je niet hebt getraind voor de lange afstand. ASML heeft dat begrepen, lang voordat de rest van de wereld doorhad dat chips het nieuwe goud zijn. Het vierde kwartaal van 2024? Dat wordt een feestje. Houd je hardloopschoenen maar klaar, en je portemonnee.